Layihələri AXC-ni dünyanın ən güclülərindən birinə çevirəcəkdi - Cümhuriyyətin ən kasıb naziri

    Layihələri AXC-ni dünyanın ən güclülərindən  birinə çevirəcəkdi -  Cümhuriyyətin ən kasıb naziri


    Artıq bir neçə aydan sonra Azərbaycan Cümhuriyyətinin yüzillik yubileyi tamam olacaq. Modern.az bu şanlı tarixlə bağlı hazırladığı "AXC-100” yazılar, araşdırmalar silsiləsini davam etdirir.

    Bu dəfə Cümhuriyyətin ən uzunömürlü, belə deyək, Cümhuriyyət yaranandan devrildiyi günə qədər nazir postunda qalan yeganə dövlət xadimi Xudadat bəy Məlikaslanovdan danışacağıq:

     

    İxtiraçı nazir 

     

    Xudadat bəy Ağa bəy oğlu 1879-cu  ildə Şuşada  anadan olub. Elə ilk təhsilini də oradakı  real məktəbində (Şuşa Real Gimnaziyasında) alıb.

     

    Xudadat bəy dövlət xadimi olmaqla yanaşı, həm də ixtiraçı-mühəndis və inşaat sahəsində ilk elm xadimlərindən biri olub. O, 1912-1917-ci illərdə Peterburq  elmi jurnallarında dəmir yollarının sonrakı perspektiv texniki inkişafı yolları haqqında bir sıra məqalələrlə çıxış edib.

     

    1918-ci ildə Zaqafqaziya dəmir yolu tarixindən kitab nəşr etdirir.

    Azərbaycan Cümhuriyyəti elan olunduqdan sonra, hökumətin birinci kabinetində dəmir yol, teleqraf və poçt naziri olur. İkinci, üçüncü, dördüncü kabinetlərdə dəmir yolu naziri, beşinci kabinetdə dəmir yolu eyni zamanda sənaye və ticarət naziri və həm də hökumətin birinci müavini olur. Eyni zamanda  Azərbaycan parlamentinin üzvü seçilib.

     

    1919-cu ildə bilavasitə Məlik-Aslanovun iştirakı ilə dəmir yolunu kadrlarla təmin etmək üçün Bakıda dəmir yolu texnikumu açılır.

    Sovet hakimiyyətinin ilk günlərində Məlik-Aslanov əvvəlcə tikinti komitəsində şöbə müdiri, sonra komitənin sədri olur. 1923-1933-cü illərdə Xalq Təsərrüfatı Şurasında, Dövlət Plan komissiyasında, işləmiş Politexnik İnstitutunda dekan olub. SSRİ-nin və Azərbaycanın müxtəlif elmi texniki cəmiyyətləri və komissiyalarının üzvü olur. İki monoqrafiya bir sıra elmi məqalələr nəşr etdirir.

    Azərbaycanda dəmir yollarının inkişafında əvəzsiz xidmətlər göstərməyinə baxmayaraq, 1934-cü ildə əsassız ittihamlarla ikinci dəfə həbs olunur və 1935-ci ildə düşərgədə həlak olur. 

     

    Bir həsir, bir Məmmədnəsir

     

    Təqdim edəcəyimiz yazıda da əsasən, Məlikaslanovun həbsi və o ərəfədəki həyatı barəsində məlumat verəcəyik. Çünki ən stajlı nazir olmasına baxmayaraq, Məlikaslanovun necə ədalətli və sadə insan olması ən çox elə onun həbsi zamanı üzə çıxır. Çünki onu həbs edərkən, evində araşdırma aparırlar və görürlər ki…

    Araşdırmaçı Lətif Şüküroğlunun arxivdən əldə etdiyi sənədə istinad edərək, araşdırma zamanı evindən nə tapıldığından xəbər tutaq:

    Xudadat bəyin həbsi ilə bağlı arxivdəki 109 saylı anketdə qeyd olunub: "Xudadat bəy Ağa oğlu Məlikaslanov. Anadan olduğu yer Gəncə quberniyasının Şuşa qəzası, 1879-cu il təvəllüdlü, milliyyəti azərbaycanlı, türk, 42 yaş, Peterburqda yol mühəndisliyi institutunu bitirib, qohumları - anası Minə, Bakıda yaşayır, arvadı Mariya, Bakıda yaşayır, musiqi ilə məşğul olur, heç bir partiyanın üzvü olmayıb, iş yeri Zaqafqaziya dəmiryolu, sahə rəisi. Məlikaslanov 01.03.1917-ci ildən dəmiryolu sahəsində komissar vəzifəsində və sonra nazir işləyib, heç bir əmlakı olmayıb, məsuliyyətə cəlb edilməyib, hərbi xidmətə çağrılmayıb, 30 oktyabr 1920-ci ildə, xüsusi şöbənin orderi ilə İrəvan küçəsi ev 5-də həbs edilib. 11-ci ordunun komendantı Uvarov”.

     

     

    Yəqin ki, anketdəki bir cümlə sizi də çox cəlb etdi - "Heç bir əmlakı olmayıb”.

     

    Qeyd edək ki, o, ömrünün 4 ilə yaxın bir dövrünü yüksək vəzifələrdə keçirib və bütün bunlara rəğmən, hətta düşmənlər də belə onun heç bir əmlakı olmadığını yazmağa məcbur qalıblar.  

     

    İstintaq-arxiv işində saxlanılan başqa bir sənədə  də nəzər yetirək:

    "Həbs olunduğu 30 oktyabr 1920-ci ildə Xudadat bəy Ağa oğlu Məlikaslanovun mənzilində axtarış aparılır və heç nə tapılmır. Axtarışda İ.İsayevlə bərabər, Klenjevskaya Klavdiya və İvan İqnatyev iştirak ediblər. Xudadat bəy Ağa oğlu Məlikaslanovun 11-ci ordu yanında İnqilabi Hərbi Şuranın xüsusi şöbəsinin açdığı PS 20219 saylı istintaq işinin üstündə belə bir qeyd var: "Y.Mudrak, xüsusi şöbə, order №308”.

    (mənbə: Lətif Şüküroğlu "Cümhuriyyət hökuməti repressiya məngənəsində”)

     

    Bir danosun dedikləri

     

    Biz Məlikaslanov haqqında, onun fəaliyyəti barəsində çox şeylər yaza bilərdik. Amma Xudadat bəyi ən yaxşı təqdim edəcək sənəd isə Cümhuriyyətin bir başqa naziri M.Hacınskinin həbsdə olan zaman onun əleyhinə verdiyi ifadədir. O ifadə Məlikaslanovun əleyhinə deyilsə də, biz orada Cümhuriyyət fədaisinin necə mükəmməl bir şəxsiyyət olduğunu görürük.

     

    Məmmədhəsən Hacınski 29 dekabr 1930-cu ildə verdiyi ifadədə aşağıdakıları bildirirdi:

    "Məlikaslanovu Müsavat hökuməti dövründən tanıyıram. Qatı millətçidir, 1919-cu və 1920-ci illərdə bolşeviklərlə saziş əleyhinə mübarizə aparıb və 28 apreldə bolşeviklərə qarşı silahlı müqavimət göstərmək tərəfdarı olub. Mən Dövlət Plan komitəsinə gələndə o, sənaye və nəqliyyat bölməsinin sədri idi. Bundan əlavə o, Zaqafqaziya dəmiryolunun idarə heyətinin üzvü, ASSR-in əksər müəssisələrində məsləhətçi idi, ASSR ali müəssisələrində böyük nüfuzu vardı və etibar edilirdi...

     

     

    1926-cı ildə ASSR Xalq Komissarları Şurası məni Azərbaycan Dövlət Plan komitəsinə sədr təyin etdi, ancaq mən razılaşmadım və S.Orconikidzenin vasitəsi ilə qəranın dəyişdirilməsinə nail oldum. İmtinanın səbəblərindən biri bu idi ki, mən gərək Məlikaslanovu kənarlaşdıra idim. Onu dəmir yol və şosse yollarının tikintisi, elektrikləşdirmə və su təsərrüfatı maraqlandırırdı. O çox inadcıl və səbatlı adam idi, çoxları ilə məsləhətləşməyi sevirdi, ancaq həmişə özü bildiyi kimi edirdi. Onun bütün xalq təsərrüfatı məsələlərinə yanaşması dar milli məhdudiyyət dairəsində qalmırdı, hər bir addımı, hər bir tədbiri gələcək müstəqil Azərbaycanın mənafeyi naminə qiymətləndirirdi. Bu onun tərəfindən deyilirdi, yaxud fəaliyyətindən görünürdü, o, bu barədə məndən çox irəli getmişdi. Bir sıra faktları mən əvvəl göstərmişəm. 1928-ci ildə Kislovodskda mənimlə Volqa-Don kanalının layihəsi barədə danışarkən, o, dedi ki, bu kanalın Azərbaycanın gələcəyi üçün böyük əhəmiyyəti var. Bu kanal neft məhsullarını xarici bazara çıxarmaqda bizi Gürcüstanın asılılığından xilas edir. Belə bir söhbəti də xatırlayıram. Mən qatı rus millətçisi kimi tanıdığım professor Vasilyevə və onun əməkdaşlarına çox şübhəli yanaşırdım. Onun Muğanın və Milin suvarılması ilə bağlı işləri məndə ora rusların köçürülməsi ilə bağlı ciddi narahatlıq yaradırdı. Mən bu barədə Məlikaslanova dedim. Məlikaslanov Vasileyevə çox yaxşı münasibət göstərirdi. O dedi ki, layihə heç kimə mane olmur və gələcəkdə bu hazır bir sistemdir. Şabanov da bu cür fikirləşirdi. Bu da Azərbaycanın gələcəyi ilə bağlı idi ki, Məlikaslanov bir neçə dəfə mənimlə söhbətində bizim siyasi dostlarımız olduqlan üçün Gürcüstan ziyalıları ilə yaxın əlaqələr qurulması zərurətindən danışmışdı. Milli məqamlar Məlikaslanov üçün başlıca stimul idi. Culfa-Bakı dəmir yolunun tikintisi də yadımdadır, o, bu işi Müsavat hökuməti dövründən başlamışdı. Sovetləşmə dövründə bir müddət o ancaq bu işlə məşğul idi. Sonrakı dövrdə də, sonadək bu işin əsl ilhamçısı və vətənpərvəri idi. O, həmişə deyirdi: bu yolun tikintisinin vacib milli məqamı təkcə ondan ibarət deyil ki, bu dəmir yolu Azərbaycanın ucqar əyalətlərinə getmək imkanı verəcək, həmçinin, Naxçıvanı Azərbaycanla yaxınlaşdırıb, birləşdirəcək. Bu baxışlarla bütün ziyalılar, o cümlədən mən də şərik idim”.


    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 32


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    İran prezidenti İslam dünyası üçün əsas prioriteti açıqlayıb Azərbaycanda yeni qurum yaradıldı Bərdədə diri-diri yanan 6 yaşlı qızın anası da öldü Yol polisi ilə dalaşan şəxs özünü belə yandırdı - ŞOK VİDEO Q. Paşayeva Avstraliya, Kanada və İsveçrənin tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb Biznesmen qızının toyundan möhtəşəm görüntülər-3 milyonluq tort-VİDEO DƏHŞƏT - Yediyimiz toyuğun içinə nə doldurulur? - VİDEO Buz bağlayan yollarda qəza oldu - 5 nəfər xəsarət aldı Yol polisində 37 vakant yer var –İşləmək istəyənlər üçün şərtlər açıqlandı Ata ilə oğlu efirdə qarşı-qarşıya gəldi - Xəlil Rzaya görə Rafael İsgəndərov əməliyyat olundu - Video Ziya Məmmədovu həbsə göndərmək istəyirlər – keçmiş ortağından şok açıqlamalar Gənc ana iki uşağını ataraq evdən qaçdı - Video Nazirliyin aparat rəhbəri rayon şöbəsinin müdürinə hələdə "krışalıq" edir-Prezidentə müraciət! Bakıdakı dəbdəbəli toyun sahibi kimdir? - Yenilənib “İntiharlara səbəb metrodursa, bağlayaq” - Hadisə baş verən yerdən video İnsan alveri qurbanlarının sayı açıqlandı - İclas Q.Paşayeva Argentina və Perunun tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb Mirşahin yeni televiziya açır - ANS-çilər orda Ağır cinayətlərin artması ölüm hökmünü labüd edir? - ekspert rəyləri Valideynlərə xəbərdarlıq: Bu epidemiya sürətlə yayılır - Video Türk ordusu hazırdır: Haubitsalar Rasulaynı vura bilər Azərbaycanlı biznesmen Murat Boza 400 min dollar verdi - Toya gəlməsi üçün ... Təranə Muradova keçmiş ərini polisə verdi - MÜLK DAVASI “MEN KLOUNAM” filmi 2-gündən sonra 16 Yanvar 2018-ci il tarixundə "İmax da " QALA gecəsi olacaq. “Bordo Bereli” əsgərlərin xüsusi təlim görüntüləri yayıldı - VİDEO Saatlıda faciə: kişinin qolu pambıqtəmizləyən qurğuda qaldı Rusiya Fələstinlə bağlı bəyanat yaydı Bakıda sərnişinlər üçün mühüm yenilik Erməni silahlı bölmələri Ağdamın kəndini atəşə tutub Xaçmazda 7 otaqlı evdə yanğın olub Azərbaycan tarixi yenidən yazılır Paytaxtda "VAZ" yol kənarına aşıb, yaralanan var Fazil Məmmədovun nazir müavini qudası rəsmən işdən çıxarıldı - Sərəncamı verildi Kürəkən qayınanasını boğaraq öldürdü - Bakıda "Qanlı göl"də... Sirkdə xoşagəlməz hadisə: fil tamaşaçıların üzərinə yıxıldı - VİDEO Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Səyyar Klinikası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında humanitar aksiya keçirib. Astanada siçanlar bankomata soxularaq pulları yeyiblər - Video Q.Paşayeva təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə Qarabağdan danışıb “Sağlam və həmrəy azərbaycanlılar!” adlı rəsm müsabiqəsinin qaliblərinin mükafatlandırılması mərasimi keçirilib. “Muğam Dünyası” klubu 20 yanvar faciəsinə həsr olunmuş tədbir keçirdi-Fotolar Venesuelada üç günlük matəm elan olunub Ermənilər atəşkəs rejimini 128 dəfə pozublar İlham Əliyev bu nazirliyin strukturunu dəyişdirdi Səhiyyə Nazirliyi adına saxta internet saytı yaradaraq... Dərman reklam edirlər Bakıda avtobus zolağını ödənişli dayanacağa çevirdilər - Video “İlin Könüllüsü 2017” mükafatına ərizə qəbulu davam edir. Q.Paşayeva Malayziya, Yeni Zelandiya və Avstraliyanın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə beynəlxalq təşkilatları ikili standartlarda ittiham edib. Ordumuz sınaq atışlarına başladı - Foto Lənkəranda mikroavtobus aşıb, 10 sərnişin xəsarət alıb - SİYAHI - YENİLƏNİB-2 - FOTO DİQQƏT: bu şəxslərin maaşları artırıldı Bakıda silahlı şəxs tutuldu - Foto Bakı metrosunda DƏHŞƏT: Yaşlı kişi özünü qatarın altına atdı Xırdalanda yataqxana yanır Cəmiyyətə icrası məcburi olan tədbirlər barədə yazılı göstəriş-təqdimat verilib. Alpinistlərin axtarışından nəticə yoxdur - 17 gün keçdi... Baş nazirdən orta ixtisas təhsili ilə bağlı – Dəyişiklik ResTv yeni ilə yeniliklərlə addım atdı-Video ABŞ Dövlət Departamenti vətəndaşlarını Dağlıq Qarabağa səfər etməməyə çağırıb Atəşkəs rejimi 125 dəfə pozulub ABŞ səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili də Türkiyə XİN-ə çağırıldı Astana aeroportu güclü qar səbəbindən bağlanıb Zaqatalada keçmiş polis əməkdaşı qəzaya düşdü Uşağınızın qızdırması var? - DİQQƏT! Bunu bilməlisiniz... Azərbaycan böyük dövlətlərin yolunu gedir - Ekspert Cümhuriyyət nazirinin Nərimanovun həbsi barəsində sərəncamı - Arxiv faktı Aysel Mamedovanın ekskluziv foto və video görüntülərini VETENPERVERLER.AZ təqdim edir. Aprel şəhidinin atası Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Lütfəli Babayevdən şikayətçidir. Qorxaqlığın və ondan da o yananın pik nöqtəsi... Azərbaycan və Avropa kardioloqlar Asosasiyasının uzvü, ilin gənc kardioloqu Dr. Nurlana Əliyeva: Biz gənclər, Dövlət başçımız və Mübariz Mənsimov kimi xalqını sevən igidləri ilə fəxr edirik Q.Paşayeva Hindistan, Banqladeş və Nepalın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə Qarabağdan danışıb Azərbaycanda 9 şirkət bu departamenti məhkəməyə verdi Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Azərbaycandakı ilk səfirinin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib Millət vəkili Q.Paşayeva Hindistan, Banqladeş və Nepalın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşüb Pakistan ABŞ-la əlaqələri dayandırır: Kəşfiyyat Qəbul imtahanlarının vaxtı gələn həftə məlum olacaq Tanınmış aşıq vəfat etdi Ermənistanın müdafiə naziri istefaya göndərilir İlham Əliyev 2018-ci ili“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan etdi Bir qrup jurnalist alpinistlər üçün Xınalığa yollandı Azərbaycanda məşhur iş adamı dələduzluqda ittiham edilir Qənirə Paşayeva Mavritaniyanın prezidenti Ameenah Gurib ilə görüşüb İntihar edən şairin dəhşətli statusları... - 1 saat əvvəl dənizdən şəkil paylaşdı Bazarlarda saxta nehrə yağı satılır? - DİQQƏTLİ OLUN (VİDEO) Yaşlı kişi ikinci mərtəbədən yerə yıxıldı Ölməyə deyil, yaşamağa səbəb axtarın. Layihələri AXC-ni dünyanın ən güclülərindən birinə çevirəcəkdi - Cümhuriyyətin ən kasıb naziri Mərdlik,səxavət hər imkanlı insana xas olan dəyər deyil-Q.Paşayeva Q.Paşayeva Mərakeş,Bəhreyn,Livan və Misirin tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə Qarabağdan danışıb Orta məktəb mühafizəçisi iş yerində ölü tapıldı Kadırov Gədəbəydə tapılan qadınla bağlı tapşırıq verdi - “Vacib deyil hardandır” “Məleykə Əsədovanın iddiası təmin edilmədi” - Ramiz Məlik 300 manata satılan ayaqqabı, endirimlə 370 manata - "Hotiç"də şok "endirim" Kimyəvi maddə içərək özünü öldürdü - Şabranda faciə Azərbaycanlılar üçün Türkiyədə iş tapan fırıldaqçılar 250 min pul yığdı Fazil Məmmədovun 200-dən çox istixanası üzə çıxdı- Siyahıda daha nələr-nələr var FOTOLAR 4 dövlət müəssisəsi hərraca çıxarılacaq “Hər nöqsanın öz cəriməsi olacaq” - Deputat Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin işindən DANIŞDI Vahid Əhmədov: “Maliyyə nəzarəti haqqında” qanunun qəbulu ləngidilir SOS: Oksigen azalır, milyonlarla insan öləcək
    File engine/metagen.php not found.