Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb

    Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb



    Qədim tarixə və zəngin mədəniyyətə malik olan, coğrafi cəhətdən türk- islam dünyasının mərkəzində yerləşən Azərbaycan və bu yurdun sakinləri hələ qədim zaman­lar­dan yazı və oxu mədəniyyətinə sahib olub, dövrün, ictimai hə­yatın xüsusiyyətlərinə uyğun təhsil ocaqları yaradıb, insanları in­kişafa, tərəqqiyə, yüksək əxlaqa səsləyən müdrik fikirlər söylə­yiblər. Zaman-zaman ölkəmizə edilən basqınlar üzündən ulu babaları­mızın yaratdıqları zəngin elmi, ədəbi və pedaqoji irsin mühüm bir qismi tələf edilib, böyük bir mənəvi xəzinə vətənimizdən çıxarılıb, başqa ölkələrə aparılıb

    Qobustan, Gəmiqaya, Oğ­lanqala, Kültəpə, Orxon kitabələri və daha bir çox qayaüstü yazılı abidələrimiz xalqımızın yazı yazmaq, oxumaq, hesablamaq, rəsm çəkmək, rəqs etmək və s. mədəni, təhsil vərdişlərinə sahib ol­ma­sından xəbər verir. Bunlar Azərbaycan xalqının hələ miladdan əvvəl mə­dəniyyətə, yazıya, oxuya, sistemli təlim-tərbiyə sahib ol­duğunu təsdiq edir.

    Naxçıvan dünyanın ən qədim şəhərlərindən və ən qədim insan məskənlərindən biridir. Naxçıvanın dünyanın ən qədim yaşayış məskəni olduğunu Dünya tufanı və Nuh peyğəmbərlə bağlı konkret faktlar və arxeoloji tapıntılar, habelə xalq yaddaşında qorunub saxlanılmış mifoloji materiallar da sübuta yetirir.

    Naxçıvanda Tunc dövrünə aid Gəmiqaya abidəsi eramızdan əvvəl I-III minilliklərə aid edilir ki, üzərindəki rəsmlər, yazı, işarələr insanların bir-biri ilə ünsiyyət və əlaqə, öyrətmə-öyrənmə prosesini əks etdirir.  Tədqiqatlardan məlum olur ki, Gəmiqayada 1500-ə yaxın yazı, rəsm daş və metal alətlərlə döymə, qazma, sürtmə yolu ilə həkk olun­ub.

    Tədqiqatçı alim Əjdər Fərzəli yazır ki, "Gəmiqayalıların 32 hərfdən ibarət əlifbaları olmuşdur. Onların 9-u sait, 23 -ü isə samit olmuşdur. Hərflər həm də  müstəqil şəkildə  müəyyən bir sözü də ifadə edir. Bu əlaməti Orxon Yenisey əlifbasında da görmək olur”.

    Gəmiqayadakı təsvirlər sübut edir ki, burada yüksək inkişaf etmiş mədəniyyət olub. Buradakı yazılar, işarələr, rəsmlər istedadlı rəssamlar və bilicilər tərəfindən çəkilmiş nadir sənət inciləridir. Onların hamısı sözlü işarələrdir və Tanrıçılıq – yaradılış inamını, yer-göy əlaqələrini, kosmik düşüncəni əks etdirir… Gəmiqaya yüksək inkişaf mədəniyyətinin bir göstəricisidir.

    Gəmiqayalılar müxtəlif təbiət hadisələrinə, çaya, ağaca, heyvana inanmış, onların təsvirlərini çək­miş, Günəşə sitayiş etmişlər. Gəmiqayada Günəşə sitayişi ifadə edən dairə ortasına nöqtə qoyulmuş rəsmlər vardır ki, bu da Günəşi, işığı, tərəqqini ifadə edir.

    Ümumiyyətlə Günəş, işıq, ziya insanların cahillikdən uzaqlaşıb tərəqqiyə, inkişafa yönəlməsini göstərən bir simvoldur.

    Qeyd  edək ki, Naxçıvan şəhəri haqqında ilk məlumat yunan filosofu  İosif Flaviyə (e.ə.I əsr) məxsusdur.  Sonra yunan coğrafiyaşünası Klavdi Ptolomeyin (b.e. II əsr) "Coğrafiya”  əsərində Naxçıvan şəhərinin adı "Naksuana” şəklində qeyd  edilib.

    Henrix İohann Hübşman Naxçıvan toponimini Nuh peyğəmbərlə bağlı "Dünya tufanı” hadisəsi ilə əlaqələndirir. Onun fikrincə "Naxçıvan” toponimi "törəyiş yeri” anlamını verməkdədir. Hübşmanın istinad etdiyi Nuh tufanı hadisəsinə görə "Naxçıvan” sözü üç hissədən – "Nax” (Nuh) və  türk dillərində isim düzəldən şəkilçi olan "-çı” şəkilçisi, sonra  da türk dilində yer, məkan bildirən "van” toponimindən  meydana gələrək "Nuhçuvan” – Nuhçuların (Nuh tərəfdarlarının) məskəni”, "Nuhun diyarı” deməkdir. Naxçıvanda tədqiqatlar aparmış böyük rus alimi Nikitin yazır ki, Nuh peyğəmbər Naxçıvan şəhərinin əsasını qoyub.

    Yunan alimi Klavdi Ptolomeyin bizim eranın ikinci əsrində tarixdə ilk dəfə olaraq Naxçıvanı Nuh Peyğəmbərin məskəni kimi xatırlatması diyarın zəngin tarixi mədəniyyətinə Şərq kontekstindən əlavə, həm də dünya tarixinin mədəni prizmasından baxmağa əsas yaradır. Sonrakı dövrlərdə dünyanın fərqli ölkələrindən bura səfər etmiş səyyah və coğrafiyaşünasların xatirələrində də Naxçıvanın Nuhla bağlılığı diqqətə çatdırılır. Bu isə bəşəriyyətin ikinci yaranışının Naxçıvanla birbaşa əlaqəli olması faktını ortaya qoyur.

    Yerli sakinlər arasında dolaşan əfsanəyə görə, Nuh peyğəmbər daşqın çəkildikdən sonra burada ailəsi ilə – Ham, Sam, Yafəs adlı oğlanları ilə ömrünün sonuna qədər yaşayıb və bu torpaqda da vəfat edib.

    Naxçıvanda yaşamış uzunömürlü ağsaqqallar, o cümlədən 106 il ömür sürmüş "İstiqlal” ordenli, Əməkdar müəllim, dosent atam Lətif Hüseynzadə Nuh peyğəmbərin dəfn edildiyi yeri bilirmiş və o yerin müəyyənləşdirilməsi beynəlxalq komissiyasında iştirak edərək o qəbrin yerini dəqiq göstərmişdi. Qəbir yerin üstündə 1.5 metr hündürlükdə qırımızı daşlardan hörülmüş dairəvi şəkillidir.

    Bəhruz Kəngərli "Nuhun qəbri” ni 1919-1921-ci illərdə 3 dəfə çəkib. Naxçıvan Muxtar Respublikası  Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun "Nuh peyğəmbərin Naxçıvan şəhərindəki məzarüstü türbəsinin bərpa olunması haqqında”kı 28 iyun 2006- cı il tarixli sərəncamı ilə Nuhdaban deyilən yerdə Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsi bərpa edilib.

    Pedaqoji mənbələrdə göstərilir ki, qədim Yunanıstanda quldar balalarını xüsusi təlim-tərbiyə müəssisəsinə aparıb-gətirən, onların təlim tərbiyəsi ilə məşğul olan adamlara "Peydaqoqos” deyilirdi. Qədim yunan dilində "Paydas” – "uşaq” , "gogos” – "yola salan” deməkdir ki, "pedaqogika”, "pedaqoq” sözləri də buradan meydana gəlib. Oradakı xüsusi təlim tərbiyə müəssisəsinin adına "Şkola” deyilirdi ki, bunun da mənası kitablarda yazıldığı kimi qədim yunan dilində "Asudə vaxt keçirilən yer” deməkdir.

    Pedaqogika elminin banisi, XVII əsrin görkəmli pedaqoqu Yan Amos Komenski yazır ki, yunanlar bu sözü – yəni "Şkola” sözünü Şumerlərdən götürüblər. O,"Böyük didaktika” əsərində qeyd edir ki, tarixdə ilk məktəbi Nuhun oğlu yaradaraq adını Skala qoyub. Y.A.Komenski bu fikri bizim eradan əvvəl I əsrdə yaşamış yunan filosofu İosif Flavidən götürüb və ona əsaslanaraq belə yazıb.

     İosif Flavi Nuhun gəmisinin dayandığı yer olaraq "Apobaterion”(yun. Αποβατήριον) toponimini qeyd edir ki, bu toponim "İlk  dayanacaq yeri” mənasını verir. Adı çəkilən toponim müasir Naxçıvan şəhərinə aid edilir.
    "Skala” ilkin mənasında "pillə”, "mərhələ” mənasını verib. Rus dilində "Şkala”- "dərəcə”, "mərhələ” deməkdir. Nuhun dövründə də pilləli, mərhələli məktəb yaradılıb. İngilis dilində məktəb mənasını verən "Skul”, fransız dilində "Lekol”, alman dilində "Şule”, türk dilində "Okul”, rus və belarus dillərində "Şkola” kəlmələri "Skala” sözündən əmələ gəlib.

    Həmçinin başqa dildən götürülmüş rus dilində işlənən "Skala” sözü də qaya mənasında işlənməkdədir. Nuhun Gəmisi dağa deyil, məhz qayaya – Gəmiqayaya yön alıb, orada dayanıb. Bəs bu ad – "Skala”, Şkola” Şumerlərə necə gedib çıxıb ki, yunanlar da bunu oradan götürüblər?

    Tarix kitablarında göstərilir ki, Naxçıvan duzu at arabaları ilə Şumerlərə daşınıb və oradan əvəzində lacivərd (Ləl-cəvahirat) alıb gətiriblər. Şumerlər duza yüksək dəyər veriblər və duza səcdə ediblər. O zaman məşhur "Duz yolu” ilə Naxçıvan duzu nəinki Şumerlərə, bütün Şərqə, Osmanlı dövlətinə daşınıb aparılıb. Bu mübadilə mədəniyyətlərin də mübadiləsinə təsir edib.

    Bütün bunlar onları deməyə əsas verir ki, Naxçıvan qədim insan məskəni, zəngin mədəniyyət mərkəzi, böyük elm, təhsil beşiyi olub, buradan təlim, yazı və oxu mədəniyyəti bütün dünyaya yayılıb.

    Rüfət  Hüseynzadə,
    pedaqogika  üzrə elmlər  doktoru, professor

    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 161


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    SON DƏQİQƏ! Prezident yeni nazirlər təyin etdi - SİYAHI Elçin Mirzəbəyli: Sərkisyanın Qarabağ siyasəti iflasa uğradı İlham Əliyev 3 millət vəkilinə yüksək vəzifə verdi Jurnalist qaz idarəsindən Daxili İşlər Nazirliyinə şikayət etdi “Nar” Ümumdünya kitab günündə uşaqları hədiyyələrlə təbrik etdi BMT baş katibi “soyuq müharibə”nin qayıtdığını bəyan edib Qarabağ üçün yeni dönəm - zaman müharibəyə işləyir Kamran Babazadənin xatirəsinə həsr olunmuş “19-cu Bahar“ adlı kitabın və klipin təqdimatı keçirilib Daha 20 yüksək post prezident sərəncamını gözləyir - SİYAHI... Sərkisyan istefa şərtini açıqladı: geosiyasi vəziyyət İranda növbəti aksiyalar başladı: Həbslər var Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi - Sərəncam Türkiyədən bu üç ölkəyə sərt reaksiya: Riyakarlıq "Qarabağ qaziləri"komandası Abşeron Olimpiya İdman Komleksində məşq təlimlərinə başlayıb. Ürəklərdə yaşayan nəğməkar şair. Tramp: Zirvə görüşümüzü dörd gözlə gözləyirik! Elmar Məmmədyarov nazir postunu itirir - XİN başçısı yeni hökumətdə olacaqmı? Fəzail Ağamalı: “Andiçmə mərasimi çox vəsait tələb etməyən, çox sadə formada keçirildi” Kim Çen İn nüvə sınaqlarından imtina etdi “Nar”dan autizmli uşaqlara dəstək... - Foto Qazilərdən ibarət futbol komandası yaradıldı-Foto Qənirə Paşayeva cəmiyyətə şəhid və şəhid ailələrimizlə bağlı çağırış edib. İraq Respublikası Vətəndaşı prezidentə müraciət etdi- Foto “Nar” ADA Universiteti ilə əməkdaşlığı genişləndirir Cəlilabadda məktəbli intihar edib Yaşayış binaları nədən yanır? – ARAŞDIRMA İrəvana xüsusi dəstə yeridildi: zor tətbiqi başladı - Video Ər arvadını bıçaqladı Azərbaycan ordusu dünyanın ən güclülərinin - Siyahısında Mərhum jurnalistin bacısı Prezidentə müraciət etdi -"Mənə kömək edin..." Ucarda 2 gündə 2 intihar Xərçənglə mübarizədə immunoterapiyanın ilk uğurları – VİDEO Yer kürəsinin yaxınlığından nəhəng asteroid keçib Azərbaycanda bu gün istefa verəcək nazirlərin – Siyahısı Ucar rayon sakini intihar edib. "İdmançılarımız hiss edirlər ki, onların arxasında güclü ve etibarli dövlət rəhbəri durub" Rusiya Qərbə cavab zərbəsi hazırlayır – Hücum əməliyyatı Vergilər Nazirliyi banklara yoxlama aləti təqdim edib Toy karvanını avtoşouya çevirdilər – VİDEO Yaşayır, işləyir amma ölü kimi qeydiyyatdadır – VİDEO Tanınmış jurnalist Bakı Slavyan Universitetində tələbə jurnalistlərlə görüşüb ” Kikboksinq üzrə Ağdam idman klubunun möhtəşəm turniri “ Türk ordusu şəhidlərin qisasını aldı - Yeniləndi BAAU-da “Türkiyə Günləri Həftəsi”nin açılış mərasimi keçirildi-Foto+Video “Nar” NETTY-2018 milli internet mükafatının keçirilməsinə dəstək oldu Pentaqon: Heç bir raketimiz və təyyarəmiz vurulmayıb ABŞ-dan Suriya ilə bağlı qəti açıqlama: Çıxmayacağıq! Qəbələ və İsmayıllı ağ rəngə büründü - Video ABŞ yoxsa RUSİYA, HANSI DAHA GÜCLÜDÜR!-Fotolar Millət vəkili Q.Paşayeva və “Aprel 2016” Şəhid ailələrinə dəstək İB Qobustan və Şamaxıda Aprel döyüşlərinin qəhrəman şəhidlərinin ailələrini ziyarət ediblər Sabah yağış yağacaq, günün ikinci yarısında hava mülayimləşəcək Avropa Olimpiya Komitələrinin prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi ABŞ rus bazalarına görə Suriyanı vurdu? - Şərh Azərbaycan nefti 1 dollar bahalaşıb Sabirabad sakinindən silah götürülüb Kuril adaları yaxınlığında 5,0 bal gücündə zəlzələ olub Mey və Makron Suriyadakı vəziyyəti müzakirə ediblər Misirdə fövqəladə vəziyyət rejiminin müddəti uzadılıb ATƏT-in qərəzli hesabatına böyük etiraz Əfqan Baxışov Beynəlxalq mükafatlandırma proqramının finalçısı olub Qənirə Paşayeva Tovuzda sakinlərlə görüşüb, qayğı və problemləri ilə maraqlanıb Parlament seçkilərinin 1 il qabağa çəkiləcəyi xəbərinə POLİTOLOQ ŞƏRHİ... “İslahatlar həyata keçirən hökumət...” - Etibar Məmmədov da seçkidən danışdı Qızına 400 minlik toy edən məmurun keçmiş qudası: “Araşdırın, görün milyonları necə yeyib” “Ermənistan Qafqaz üçün bəladır və bu gerçəyi hər bir region dövləti görməlidir” Q.Paşayeva və "Aprel 2016" Şəhid ailələrinə dəstək İB Xızı, Xaçmaz və Neftçalada Aprel döyüşlərinin qəhrəman şəhidlərinin ailələrini ziyarət ediblər. Temperatur 7 dərəcə enəcək - Leysan olacaq "Yeganə silahımız informasiyadir"- İradə Əlilinin 6-cı kitabı 4 dildə-Fotolar “Səslərin sayılması peşəkarcasına aparılıb” - ECR missiyası Dünya çempionu gənclərə səsləndi. Zabilin qələmi yazmasa da, qələmlər ondan yazacaq İbrahim Cəbizadə 50kq çəki dərəcəsində qələbə qazanaraq 1-ci yeri tutdu Asiya.info saytının nəzdində yeni layihə fəaliyyətə başladı-Video+Foto “Nar” bölgələrdə LTE şəbəkəsini genişləndirməyə davam edir Q.Paşayeva Qusarda şəhid qəhrəman Əmiraslan Xeyirbəyovun anım tədbirində və xatirəsinə Şəhid Bulağın açılışında Ali Baş Komandanımızın ətrafında daha sıx birləşməliyik çağırışı edib “Nar” mobil internet istifadəçilərinin sayındakı artım tempinə görə ən yüksək nəticə göstərib 2-ci qrup əlilin gileyini eşidən yoxdur - Göyçayın başçısından narazılıq Turabi Ergün mavini ilə Azərbaycanın qonağı oldular. "19-cu Bahar" kitabın təqdimatı keçirildi Sabah havanın temperaturu 23 dərəcəyə çatacaq Moskvada yaşayış binasında yanğın olub, xəsarət alanlar var Macarıstanda parlament seçkiləri keçirilir Sabunçuda xəstəxanada yanğın olub Q.Paşayeva qadınlara qarşı zorakılıqla mübarizədə cəmiyyətin səyləri artmalıdır deyib və çağırış edib Səhv buraxıb, sonra jurnalistləri qarğıyan vəzifəlilər... DOĞUM GÜNÜN MÜBARƏK, YUSİF İMRAYILOĞLU! Ağdam klubunun açılışı olacaq. İmişlidə 11 yaşlı uşağı maşın vurub Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşısı müəyyənləşib Baş katib: "ATƏT-in Bakı ofisini yenidən açmağı planlaşdırmırıq" - MÜSAHİBƏ Яндекс.Директ Bakıda II Alman-Azərbaycan Neyroradioloji simpoziumu keçiriləcək Türkiyə parlamenti Azərbaycanda seçkiləri müşahidə edəcək Səbinə Mirzəyeva dəfn edildi - Fotolar Q.Paşayeva Sumqayıtda qəhrəman şəhidlərimiz Raquf Orucov və Murad Məmmədovun anım tədbirində çıxış edib, Türkiyə və ABŞ Rusiyanı dəhşətli terrordan xilas edib General Hikmət Həsənov: “Növbəti dəfə düşmənə daha sarsıdıcı zərbə vurulacaq” "Qiymətlərlə bağlı razılığa gəldik"- Putindən “S-400” AÇIQLAMASI Q.Paşayeva Aprel Zəfəri şəhidlərimizi anım tədbirində çıxış edib BAHAR GƏLMƏDİ BAĞRI YARALI QARABAĞIMA...- İradə Əlili “Full” stendinə gəl, “Nar”-dan “Samsung Galaxy S8” və ya “Ipad Pro” qazan!
    File engine/metagen.php not found.