Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb

    Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb



    Qədim tarixə və zəngin mədəniyyətə malik olan, coğrafi cəhətdən türk- islam dünyasının mərkəzində yerləşən Azərbaycan və bu yurdun sakinləri hələ qədim zaman­lar­dan yazı və oxu mədəniyyətinə sahib olub, dövrün, ictimai hə­yatın xüsusiyyətlərinə uyğun təhsil ocaqları yaradıb, insanları in­kişafa, tərəqqiyə, yüksək əxlaqa səsləyən müdrik fikirlər söylə­yiblər. Zaman-zaman ölkəmizə edilən basqınlar üzündən ulu babaları­mızın yaratdıqları zəngin elmi, ədəbi və pedaqoji irsin mühüm bir qismi tələf edilib, böyük bir mənəvi xəzinə vətənimizdən çıxarılıb, başqa ölkələrə aparılıb

    Qobustan, Gəmiqaya, Oğ­lanqala, Kültəpə, Orxon kitabələri və daha bir çox qayaüstü yazılı abidələrimiz xalqımızın yazı yazmaq, oxumaq, hesablamaq, rəsm çəkmək, rəqs etmək və s. mədəni, təhsil vərdişlərinə sahib ol­ma­sından xəbər verir. Bunlar Azərbaycan xalqının hələ miladdan əvvəl mə­dəniyyətə, yazıya, oxuya, sistemli təlim-tərbiyə sahib ol­duğunu təsdiq edir.

    Naxçıvan dünyanın ən qədim şəhərlərindən və ən qədim insan məskənlərindən biridir. Naxçıvanın dünyanın ən qədim yaşayış məskəni olduğunu Dünya tufanı və Nuh peyğəmbərlə bağlı konkret faktlar və arxeoloji tapıntılar, habelə xalq yaddaşında qorunub saxlanılmış mifoloji materiallar da sübuta yetirir.

    Naxçıvanda Tunc dövrünə aid Gəmiqaya abidəsi eramızdan əvvəl I-III minilliklərə aid edilir ki, üzərindəki rəsmlər, yazı, işarələr insanların bir-biri ilə ünsiyyət və əlaqə, öyrətmə-öyrənmə prosesini əks etdirir.  Tədqiqatlardan məlum olur ki, Gəmiqayada 1500-ə yaxın yazı, rəsm daş və metal alətlərlə döymə, qazma, sürtmə yolu ilə həkk olun­ub.

    Tədqiqatçı alim Əjdər Fərzəli yazır ki, "Gəmiqayalıların 32 hərfdən ibarət əlifbaları olmuşdur. Onların 9-u sait, 23 -ü isə samit olmuşdur. Hərflər həm də  müstəqil şəkildə  müəyyən bir sözü də ifadə edir. Bu əlaməti Orxon Yenisey əlifbasında da görmək olur”.

    Gəmiqayadakı təsvirlər sübut edir ki, burada yüksək inkişaf etmiş mədəniyyət olub. Buradakı yazılar, işarələr, rəsmlər istedadlı rəssamlar və bilicilər tərəfindən çəkilmiş nadir sənət inciləridir. Onların hamısı sözlü işarələrdir və Tanrıçılıq – yaradılış inamını, yer-göy əlaqələrini, kosmik düşüncəni əks etdirir… Gəmiqaya yüksək inkişaf mədəniyyətinin bir göstəricisidir.

    Gəmiqayalılar müxtəlif təbiət hadisələrinə, çaya, ağaca, heyvana inanmış, onların təsvirlərini çək­miş, Günəşə sitayiş etmişlər. Gəmiqayada Günəşə sitayişi ifadə edən dairə ortasına nöqtə qoyulmuş rəsmlər vardır ki, bu da Günəşi, işığı, tərəqqini ifadə edir.

    Ümumiyyətlə Günəş, işıq, ziya insanların cahillikdən uzaqlaşıb tərəqqiyə, inkişafa yönəlməsini göstərən bir simvoldur.

    Qeyd  edək ki, Naxçıvan şəhəri haqqında ilk məlumat yunan filosofu  İosif Flaviyə (e.ə.I əsr) məxsusdur.  Sonra yunan coğrafiyaşünası Klavdi Ptolomeyin (b.e. II əsr) "Coğrafiya”  əsərində Naxçıvan şəhərinin adı "Naksuana” şəklində qeyd  edilib.

    Henrix İohann Hübşman Naxçıvan toponimini Nuh peyğəmbərlə bağlı "Dünya tufanı” hadisəsi ilə əlaqələndirir. Onun fikrincə "Naxçıvan” toponimi "törəyiş yeri” anlamını verməkdədir. Hübşmanın istinad etdiyi Nuh tufanı hadisəsinə görə "Naxçıvan” sözü üç hissədən – "Nax” (Nuh) və  türk dillərində isim düzəldən şəkilçi olan "-çı” şəkilçisi, sonra  da türk dilində yer, məkan bildirən "van” toponimindən  meydana gələrək "Nuhçuvan” – Nuhçuların (Nuh tərəfdarlarının) məskəni”, "Nuhun diyarı” deməkdir. Naxçıvanda tədqiqatlar aparmış böyük rus alimi Nikitin yazır ki, Nuh peyğəmbər Naxçıvan şəhərinin əsasını qoyub.

    Yunan alimi Klavdi Ptolomeyin bizim eranın ikinci əsrində tarixdə ilk dəfə olaraq Naxçıvanı Nuh Peyğəmbərin məskəni kimi xatırlatması diyarın zəngin tarixi mədəniyyətinə Şərq kontekstindən əlavə, həm də dünya tarixinin mədəni prizmasından baxmağa əsas yaradır. Sonrakı dövrlərdə dünyanın fərqli ölkələrindən bura səfər etmiş səyyah və coğrafiyaşünasların xatirələrində də Naxçıvanın Nuhla bağlılığı diqqətə çatdırılır. Bu isə bəşəriyyətin ikinci yaranışının Naxçıvanla birbaşa əlaqəli olması faktını ortaya qoyur.

    Yerli sakinlər arasında dolaşan əfsanəyə görə, Nuh peyğəmbər daşqın çəkildikdən sonra burada ailəsi ilə – Ham, Sam, Yafəs adlı oğlanları ilə ömrünün sonuna qədər yaşayıb və bu torpaqda da vəfat edib.

    Naxçıvanda yaşamış uzunömürlü ağsaqqallar, o cümlədən 106 il ömür sürmüş "İstiqlal” ordenli, Əməkdar müəllim, dosent atam Lətif Hüseynzadə Nuh peyğəmbərin dəfn edildiyi yeri bilirmiş və o yerin müəyyənləşdirilməsi beynəlxalq komissiyasında iştirak edərək o qəbrin yerini dəqiq göstərmişdi. Qəbir yerin üstündə 1.5 metr hündürlükdə qırımızı daşlardan hörülmüş dairəvi şəkillidir.

    Bəhruz Kəngərli "Nuhun qəbri” ni 1919-1921-ci illərdə 3 dəfə çəkib. Naxçıvan Muxtar Respublikası  Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun "Nuh peyğəmbərin Naxçıvan şəhərindəki məzarüstü türbəsinin bərpa olunması haqqında”kı 28 iyun 2006- cı il tarixli sərəncamı ilə Nuhdaban deyilən yerdə Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsi bərpa edilib.

    Pedaqoji mənbələrdə göstərilir ki, qədim Yunanıstanda quldar balalarını xüsusi təlim-tərbiyə müəssisəsinə aparıb-gətirən, onların təlim tərbiyəsi ilə məşğul olan adamlara "Peydaqoqos” deyilirdi. Qədim yunan dilində "Paydas” – "uşaq” , "gogos” – "yola salan” deməkdir ki, "pedaqogika”, "pedaqoq” sözləri də buradan meydana gəlib. Oradakı xüsusi təlim tərbiyə müəssisəsinin adına "Şkola” deyilirdi ki, bunun da mənası kitablarda yazıldığı kimi qədim yunan dilində "Asudə vaxt keçirilən yer” deməkdir.

    Pedaqogika elminin banisi, XVII əsrin görkəmli pedaqoqu Yan Amos Komenski yazır ki, yunanlar bu sözü – yəni "Şkola” sözünü Şumerlərdən götürüblər. O,"Böyük didaktika” əsərində qeyd edir ki, tarixdə ilk məktəbi Nuhun oğlu yaradaraq adını Skala qoyub. Y.A.Komenski bu fikri bizim eradan əvvəl I əsrdə yaşamış yunan filosofu İosif Flavidən götürüb və ona əsaslanaraq belə yazıb.

     İosif Flavi Nuhun gəmisinin dayandığı yer olaraq "Apobaterion”(yun. Αποβατήριον) toponimini qeyd edir ki, bu toponim "İlk  dayanacaq yeri” mənasını verir. Adı çəkilən toponim müasir Naxçıvan şəhərinə aid edilir.
    "Skala” ilkin mənasında "pillə”, "mərhələ” mənasını verib. Rus dilində "Şkala”- "dərəcə”, "mərhələ” deməkdir. Nuhun dövründə də pilləli, mərhələli məktəb yaradılıb. İngilis dilində məktəb mənasını verən "Skul”, fransız dilində "Lekol”, alman dilində "Şule”, türk dilində "Okul”, rus və belarus dillərində "Şkola” kəlmələri "Skala” sözündən əmələ gəlib.

    Həmçinin başqa dildən götürülmüş rus dilində işlənən "Skala” sözü də qaya mənasında işlənməkdədir. Nuhun Gəmisi dağa deyil, məhz qayaya – Gəmiqayaya yön alıb, orada dayanıb. Bəs bu ad – "Skala”, Şkola” Şumerlərə necə gedib çıxıb ki, yunanlar da bunu oradan götürüblər?

    Tarix kitablarında göstərilir ki, Naxçıvan duzu at arabaları ilə Şumerlərə daşınıb və oradan əvəzində lacivərd (Ləl-cəvahirat) alıb gətiriblər. Şumerlər duza yüksək dəyər veriblər və duza səcdə ediblər. O zaman məşhur "Duz yolu” ilə Naxçıvan duzu nəinki Şumerlərə, bütün Şərqə, Osmanlı dövlətinə daşınıb aparılıb. Bu mübadilə mədəniyyətlərin də mübadiləsinə təsir edib.

    Bütün bunlar onları deməyə əsas verir ki, Naxçıvan qədim insan məskəni, zəngin mədəniyyət mərkəzi, böyük elm, təhsil beşiyi olub, buradan təlim, yazı və oxu mədəniyyəti bütün dünyaya yayılıb.

    Rüfət  Hüseynzadə,
    pedaqogika  üzrə elmlər  doktoru, professor

    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 36


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    Vergilər naziri ABŞ səfiri ilə görüşüb Bakıda 20 yaşlı qız dəm qazından boğulub İşdən çıxarılan həkimdən daha bir ŞOK AÇIQLAMA: "Həqiqət Qədirova Oqtay Şirəliyevin tələbə yoldaşıdır" Milli Oftalmologiya Mərkəzinin həkimləri AMEA-da olub. Q. Paşayeva Çili,Boliviya,Venesuela və Əlcəzairin tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb. Elektrik enerjisi bazarında islahatlarda ABŞ Azərbaycanla əməkdaşlıq edir (FOTO) Qəzada ağır yaralanan rəisdən son xəbər Elmira Axundova bildirib ki, həmkarının sağlıq durumu ilə hər gün maraqlanır. Cahangir Hacıyevin "sağ əli" xaricdə yaxalanıb, Bakıya gətirildi (DETALLAR) Bakıda dəhşətli yanğın: mənzil külə döndü, sakinlər təxliyyə edildi – VİDEO Binəqədinin bitməyən problemləri: Alternativ yol beləmi olur? – Reportaj – FOTOLAR Generalın oğluna hökm oxunacaq – Müşavirə Q. Paşayeva Belçika, Yunanıstan və Portuqaliyanın tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb "Mən Klounam” filminin təqdimatı keçirilib 78 yaşlı kişi körpüdən keçərkən su kanalına düşdü “Nar” abunəçiləri üçün xüsusi endirimli smartfon fürsəti İran prezidenti İslam dünyası üçün əsas prioriteti açıqlayıb Azərbaycanda yeni qurum yaradıldı Bərdədə diri-diri yanan 6 yaşlı qızın anası da öldü Yol polisi ilə dalaşan şəxs özünü belə yandırdı - ŞOK VİDEO Q. Paşayeva Avstraliya, Kanada və İsveçrənin tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb Biznesmen qızının toyundan möhtəşəm görüntülər-3 milyonluq tort-VİDEO DƏHŞƏT - Yediyimiz toyuğun içinə nə doldurulur? - VİDEO Buz bağlayan yollarda qəza oldu - 5 nəfər xəsarət aldı Yol polisində 37 vakant yer var –İşləmək istəyənlər üçün şərtlər açıqlandı Ata ilə oğlu efirdə qarşı-qarşıya gəldi - Xəlil Rzaya görə Rafael İsgəndərov əməliyyat olundu - Video Ziya Məmmədovu həbsə göndərmək istəyirlər – keçmiş ortağından şok açıqlamalar Gənc ana iki uşağını ataraq evdən qaçdı - Video Nazirliyin aparat rəhbəri rayon şöbəsinin müdürinə hələdə "krışalıq" edir-Prezidentə müraciət! Bakıdakı dəbdəbəli toyun sahibi kimdir? - Yenilənib “İntiharlara səbəb metrodursa, bağlayaq” - Hadisə baş verən yerdən video İnsan alveri qurbanlarının sayı açıqlandı - İclas Q.Paşayeva Argentina və Perunun tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə Qarabağdan danışıb Mirşahin yeni televiziya açır - ANS-çilər orda Ağır cinayətlərin artması ölüm hökmünü labüd edir? - ekspert rəyləri Valideynlərə xəbərdarlıq: Bu epidemiya sürətlə yayılır - Video Türk ordusu hazırdır: Haubitsalar Rasulaynı vura bilər Azərbaycanlı biznesmen Murat Boza 400 min dollar verdi - Toya gəlməsi üçün ... Təranə Muradova keçmiş ərini polisə verdi - MÜLK DAVASI “MEN KLOUNAM” filmi 2-gündən sonra 16 Yanvar 2018-ci il tarixundə "İmax da " QALA gecəsi olacaq. “Bordo Bereli” əsgərlərin xüsusi təlim görüntüləri yayıldı - VİDEO Saatlıda faciə: kişinin qolu pambıqtəmizləyən qurğuda qaldı Rusiya Fələstinlə bağlı bəyanat yaydı Bakıda sərnişinlər üçün mühüm yenilik Erməni silahlı bölmələri Ağdamın kəndini atəşə tutub Xaçmazda 7 otaqlı evdə yanğın olub Azərbaycan tarixi yenidən yazılır Paytaxtda "VAZ" yol kənarına aşıb, yaralanan var Fazil Məmmədovun nazir müavini qudası rəsmən işdən çıxarıldı - Sərəncamı verildi Kürəkən qayınanasını boğaraq öldürdü - Bakıda "Qanlı göl"də... Sirkdə xoşagəlməz hadisə: fil tamaşaçıların üzərinə yıxıldı - VİDEO Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Səyyar Klinikası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında humanitar aksiya keçirib. Astanada siçanlar bankomata soxularaq pulları yeyiblər - Video Q.Paşayeva təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə Qarabağdan danışıb “Sağlam və həmrəy azərbaycanlılar!” adlı rəsm müsabiqəsinin qaliblərinin mükafatlandırılması mərasimi keçirilib. “Muğam Dünyası” klubu 20 yanvar faciəsinə həsr olunmuş tədbir keçirdi-Fotolar Venesuelada üç günlük matəm elan olunub Ermənilər atəşkəs rejimini 128 dəfə pozublar İlham Əliyev bu nazirliyin strukturunu dəyişdirdi Səhiyyə Nazirliyi adına saxta internet saytı yaradaraq... Dərman reklam edirlər Bakıda avtobus zolağını ödənişli dayanacağa çevirdilər - Video “İlin Könüllüsü 2017” mükafatına ərizə qəbulu davam edir. Q.Paşayeva Malayziya, Yeni Zelandiya və Avstraliyanın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə beynəlxalq təşkilatları ikili standartlarda ittiham edib. Ordumuz sınaq atışlarına başladı - Foto Lənkəranda mikroavtobus aşıb, 10 sərnişin xəsarət alıb - SİYAHI - YENİLƏNİB-2 - FOTO DİQQƏT: bu şəxslərin maaşları artırıldı Bakıda silahlı şəxs tutuldu - Foto Bakı metrosunda DƏHŞƏT: Yaşlı kişi özünü qatarın altına atdı Xırdalanda yataqxana yanır Cəmiyyətə icrası məcburi olan tədbirlər barədə yazılı göstəriş-təqdimat verilib. Alpinistlərin axtarışından nəticə yoxdur - 17 gün keçdi... Baş nazirdən orta ixtisas təhsili ilə bağlı – Dəyişiklik ResTv yeni ilə yeniliklərlə addım atdı-Video ABŞ Dövlət Departamenti vətəndaşlarını Dağlıq Qarabağa səfər etməməyə çağırıb Atəşkəs rejimi 125 dəfə pozulub ABŞ səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili də Türkiyə XİN-ə çağırıldı Astana aeroportu güclü qar səbəbindən bağlanıb Zaqatalada keçmiş polis əməkdaşı qəzaya düşdü Uşağınızın qızdırması var? - DİQQƏT! Bunu bilməlisiniz... Azərbaycan böyük dövlətlərin yolunu gedir - Ekspert Cümhuriyyət nazirinin Nərimanovun həbsi barəsində sərəncamı - Arxiv faktı Aysel Mamedovanın ekskluziv foto və video görüntülərini VETENPERVERLER.AZ təqdim edir. Aprel şəhidinin atası Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Lütfəli Babayevdən şikayətçidir. Qorxaqlığın və ondan da o yananın pik nöqtəsi... Azərbaycan və Avropa kardioloqlar Asosasiyasının uzvü, ilin gənc kardioloqu Dr. Nurlana Əliyeva: Biz gənclər, Dövlət başçımız və Mübariz Mənsimov kimi xalqını sevən igidləri ilə fəxr edirik Q.Paşayeva Hindistan, Banqladeş və Nepalın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdə Qarabağdan danışıb Azərbaycanda 9 şirkət bu departamenti məhkəməyə verdi Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Azərbaycandakı ilk səfirinin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib Millət vəkili Q.Paşayeva Hindistan, Banqladeş və Nepalın tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşüb Pakistan ABŞ-la əlaqələri dayandırır: Kəşfiyyat Qəbul imtahanlarının vaxtı gələn həftə məlum olacaq Tanınmış aşıq vəfat etdi Ermənistanın müdafiə naziri istefaya göndərilir İlham Əliyev 2018-ci ili“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan etdi Bir qrup jurnalist alpinistlər üçün Xınalığa yollandı Azərbaycanda məşhur iş adamı dələduzluqda ittiham edilir Qənirə Paşayeva Mavritaniyanın prezidenti Ameenah Gurib ilə görüşüb İntihar edən şairin dəhşətli statusları... - 1 saat əvvəl dənizdən şəkil paylaşdı Bazarlarda saxta nehrə yağı satılır? - DİQQƏTLİ OLUN (VİDEO)
    File engine/metagen.php not found.