Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb

    Alimdən şok iddia – Dünyada ilk məktəb Azərbaycanda yaradılıb



    Qədim tarixə və zəngin mədəniyyətə malik olan, coğrafi cəhətdən türk- islam dünyasının mərkəzində yerləşən Azərbaycan və bu yurdun sakinləri hələ qədim zaman­lar­dan yazı və oxu mədəniyyətinə sahib olub, dövrün, ictimai hə­yatın xüsusiyyətlərinə uyğun təhsil ocaqları yaradıb, insanları in­kişafa, tərəqqiyə, yüksək əxlaqa səsləyən müdrik fikirlər söylə­yiblər. Zaman-zaman ölkəmizə edilən basqınlar üzündən ulu babaları­mızın yaratdıqları zəngin elmi, ədəbi və pedaqoji irsin mühüm bir qismi tələf edilib, böyük bir mənəvi xəzinə vətənimizdən çıxarılıb, başqa ölkələrə aparılıb

    Qobustan, Gəmiqaya, Oğ­lanqala, Kültəpə, Orxon kitabələri və daha bir çox qayaüstü yazılı abidələrimiz xalqımızın yazı yazmaq, oxumaq, hesablamaq, rəsm çəkmək, rəqs etmək və s. mədəni, təhsil vərdişlərinə sahib ol­ma­sından xəbər verir. Bunlar Azərbaycan xalqının hələ miladdan əvvəl mə­dəniyyətə, yazıya, oxuya, sistemli təlim-tərbiyə sahib ol­duğunu təsdiq edir.

    Naxçıvan dünyanın ən qədim şəhərlərindən və ən qədim insan məskənlərindən biridir. Naxçıvanın dünyanın ən qədim yaşayış məskəni olduğunu Dünya tufanı və Nuh peyğəmbərlə bağlı konkret faktlar və arxeoloji tapıntılar, habelə xalq yaddaşında qorunub saxlanılmış mifoloji materiallar da sübuta yetirir.

    Naxçıvanda Tunc dövrünə aid Gəmiqaya abidəsi eramızdan əvvəl I-III minilliklərə aid edilir ki, üzərindəki rəsmlər, yazı, işarələr insanların bir-biri ilə ünsiyyət və əlaqə, öyrətmə-öyrənmə prosesini əks etdirir.  Tədqiqatlardan məlum olur ki, Gəmiqayada 1500-ə yaxın yazı, rəsm daş və metal alətlərlə döymə, qazma, sürtmə yolu ilə həkk olun­ub.

    Tədqiqatçı alim Əjdər Fərzəli yazır ki, "Gəmiqayalıların 32 hərfdən ibarət əlifbaları olmuşdur. Onların 9-u sait, 23 -ü isə samit olmuşdur. Hərflər həm də  müstəqil şəkildə  müəyyən bir sözü də ifadə edir. Bu əlaməti Orxon Yenisey əlifbasında da görmək olur”.

    Gəmiqayadakı təsvirlər sübut edir ki, burada yüksək inkişaf etmiş mədəniyyət olub. Buradakı yazılar, işarələr, rəsmlər istedadlı rəssamlar və bilicilər tərəfindən çəkilmiş nadir sənət inciləridir. Onların hamısı sözlü işarələrdir və Tanrıçılıq – yaradılış inamını, yer-göy əlaqələrini, kosmik düşüncəni əks etdirir… Gəmiqaya yüksək inkişaf mədəniyyətinin bir göstəricisidir.

    Gəmiqayalılar müxtəlif təbiət hadisələrinə, çaya, ağaca, heyvana inanmış, onların təsvirlərini çək­miş, Günəşə sitayiş etmişlər. Gəmiqayada Günəşə sitayişi ifadə edən dairə ortasına nöqtə qoyulmuş rəsmlər vardır ki, bu da Günəşi, işığı, tərəqqini ifadə edir.

    Ümumiyyətlə Günəş, işıq, ziya insanların cahillikdən uzaqlaşıb tərəqqiyə, inkişafa yönəlməsini göstərən bir simvoldur.

    Qeyd  edək ki, Naxçıvan şəhəri haqqında ilk məlumat yunan filosofu  İosif Flaviyə (e.ə.I əsr) məxsusdur.  Sonra yunan coğrafiyaşünası Klavdi Ptolomeyin (b.e. II əsr) "Coğrafiya”  əsərində Naxçıvan şəhərinin adı "Naksuana” şəklində qeyd  edilib.

    Henrix İohann Hübşman Naxçıvan toponimini Nuh peyğəmbərlə bağlı "Dünya tufanı” hadisəsi ilə əlaqələndirir. Onun fikrincə "Naxçıvan” toponimi "törəyiş yeri” anlamını verməkdədir. Hübşmanın istinad etdiyi Nuh tufanı hadisəsinə görə "Naxçıvan” sözü üç hissədən – "Nax” (Nuh) və  türk dillərində isim düzəldən şəkilçi olan "-çı” şəkilçisi, sonra  da türk dilində yer, məkan bildirən "van” toponimindən  meydana gələrək "Nuhçuvan” – Nuhçuların (Nuh tərəfdarlarının) məskəni”, "Nuhun diyarı” deməkdir. Naxçıvanda tədqiqatlar aparmış böyük rus alimi Nikitin yazır ki, Nuh peyğəmbər Naxçıvan şəhərinin əsasını qoyub.

    Yunan alimi Klavdi Ptolomeyin bizim eranın ikinci əsrində tarixdə ilk dəfə olaraq Naxçıvanı Nuh Peyğəmbərin məskəni kimi xatırlatması diyarın zəngin tarixi mədəniyyətinə Şərq kontekstindən əlavə, həm də dünya tarixinin mədəni prizmasından baxmağa əsas yaradır. Sonrakı dövrlərdə dünyanın fərqli ölkələrindən bura səfər etmiş səyyah və coğrafiyaşünasların xatirələrində də Naxçıvanın Nuhla bağlılığı diqqətə çatdırılır. Bu isə bəşəriyyətin ikinci yaranışının Naxçıvanla birbaşa əlaqəli olması faktını ortaya qoyur.

    Yerli sakinlər arasında dolaşan əfsanəyə görə, Nuh peyğəmbər daşqın çəkildikdən sonra burada ailəsi ilə – Ham, Sam, Yafəs adlı oğlanları ilə ömrünün sonuna qədər yaşayıb və bu torpaqda da vəfat edib.

    Naxçıvanda yaşamış uzunömürlü ağsaqqallar, o cümlədən 106 il ömür sürmüş "İstiqlal” ordenli, Əməkdar müəllim, dosent atam Lətif Hüseynzadə Nuh peyğəmbərin dəfn edildiyi yeri bilirmiş və o yerin müəyyənləşdirilməsi beynəlxalq komissiyasında iştirak edərək o qəbrin yerini dəqiq göstərmişdi. Qəbir yerin üstündə 1.5 metr hündürlükdə qırımızı daşlardan hörülmüş dairəvi şəkillidir.

    Bəhruz Kəngərli "Nuhun qəbri” ni 1919-1921-ci illərdə 3 dəfə çəkib. Naxçıvan Muxtar Respublikası  Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun "Nuh peyğəmbərin Naxçıvan şəhərindəki məzarüstü türbəsinin bərpa olunması haqqında”kı 28 iyun 2006- cı il tarixli sərəncamı ilə Nuhdaban deyilən yerdə Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsi bərpa edilib.

    Pedaqoji mənbələrdə göstərilir ki, qədim Yunanıstanda quldar balalarını xüsusi təlim-tərbiyə müəssisəsinə aparıb-gətirən, onların təlim tərbiyəsi ilə məşğul olan adamlara "Peydaqoqos” deyilirdi. Qədim yunan dilində "Paydas” – "uşaq” , "gogos” – "yola salan” deməkdir ki, "pedaqogika”, "pedaqoq” sözləri də buradan meydana gəlib. Oradakı xüsusi təlim tərbiyə müəssisəsinin adına "Şkola” deyilirdi ki, bunun da mənası kitablarda yazıldığı kimi qədim yunan dilində "Asudə vaxt keçirilən yer” deməkdir.

    Pedaqogika elminin banisi, XVII əsrin görkəmli pedaqoqu Yan Amos Komenski yazır ki, yunanlar bu sözü – yəni "Şkola” sözünü Şumerlərdən götürüblər. O,"Böyük didaktika” əsərində qeyd edir ki, tarixdə ilk məktəbi Nuhun oğlu yaradaraq adını Skala qoyub. Y.A.Komenski bu fikri bizim eradan əvvəl I əsrdə yaşamış yunan filosofu İosif Flavidən götürüb və ona əsaslanaraq belə yazıb.

     İosif Flavi Nuhun gəmisinin dayandığı yer olaraq "Apobaterion”(yun. Αποβατήριον) toponimini qeyd edir ki, bu toponim "İlk  dayanacaq yeri” mənasını verir. Adı çəkilən toponim müasir Naxçıvan şəhərinə aid edilir.
    "Skala” ilkin mənasında "pillə”, "mərhələ” mənasını verib. Rus dilində "Şkala”- "dərəcə”, "mərhələ” deməkdir. Nuhun dövründə də pilləli, mərhələli məktəb yaradılıb. İngilis dilində məktəb mənasını verən "Skul”, fransız dilində "Lekol”, alman dilində "Şule”, türk dilində "Okul”, rus və belarus dillərində "Şkola” kəlmələri "Skala” sözündən əmələ gəlib.

    Həmçinin başqa dildən götürülmüş rus dilində işlənən "Skala” sözü də qaya mənasında işlənməkdədir. Nuhun Gəmisi dağa deyil, məhz qayaya – Gəmiqayaya yön alıb, orada dayanıb. Bəs bu ad – "Skala”, Şkola” Şumerlərə necə gedib çıxıb ki, yunanlar da bunu oradan götürüblər?

    Tarix kitablarında göstərilir ki, Naxçıvan duzu at arabaları ilə Şumerlərə daşınıb və oradan əvəzində lacivərd (Ləl-cəvahirat) alıb gətiriblər. Şumerlər duza yüksək dəyər veriblər və duza səcdə ediblər. O zaman məşhur "Duz yolu” ilə Naxçıvan duzu nəinki Şumerlərə, bütün Şərqə, Osmanlı dövlətinə daşınıb aparılıb. Bu mübadilə mədəniyyətlərin də mübadiləsinə təsir edib.

    Bütün bunlar onları deməyə əsas verir ki, Naxçıvan qədim insan məskəni, zəngin mədəniyyət mərkəzi, böyük elm, təhsil beşiyi olub, buradan təlim, yazı və oxu mədəniyyəti bütün dünyaya yayılıb.

    Rüfət  Hüseynzadə,
    pedaqogika  üzrə elmlər  doktoru, professor

    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 586


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    Çində kimyəvi zavodda partlayış - 47 ölü, 640 yaralı Ötən il Azərbaycanda açılan iş yerlərinin sayı... 100-ə yaxın insan can verdi: faciənin ANBAAN GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO Cocuq Mərcanlıda Novruz şənliyi təşkil edildi-Fotolar Neftçalada yol qəzası olub, xəsarət alan var Əli Həsənov: “Nursultan Nazarbayevin qərarı qazax xalqının firavan gələcəyini təmin edəcək” Samuxda ər arvadını bıçaqlayıb Azərbaycana yaz fəsli gəldi Göyçayda 7 yaşlı uşağı maşın vurub Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik etdi Bakıda Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə İB Çanaqqala zəfərinin ildönümü və Novruz bayramı ilə bağlı xaricdən gəlmiş tanınmış insanların iştirakıyla maraqlı tədbir keçirib Bu şəxslərin maaşları artırılacaq - Qanunda dəyişiklik İlham Əliyevdən xalqa Novruz TƏBRİKİ Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ Martın 21-dən havanın temperaturu yüksələcək “Nar” nömrə ilə xaricdə Wi-Fi pulsuzdur Ceyranbatan qəsəbəsində "Opel" yanıb Yüksək təzyiqdən əziyyət çəkirsinizsə, bu meyvələri yeyin İstanbulda fabrik yanır 19 martda gözlənilən hava şəraiti Konqoda qatar aşıb, 24 nəfər ölüb, 31 nəfər yaralanıb Göyçayda maşın 7 yaşlı uşağı vurdu Orxan Nərimanlı: “Yerli məhsul bir çox dövlətlərin istehsalını geridə qoyur!”-Müsahibə 16 martda gözlənilən hava şəraiti Sumqayıtda ağır qəza - Ölənlər var Yaşamaq istəyirsinizsə broylerdən uzaq durun: Pediatrdan "ağ ölüm"lə bağlı qara xəbər... QOŞQAR TƏHMƏZLİ ELDAR MAHMUDOVUN ODİOZ BANDASI İMİCİNDƏ- DƏHŞƏTLİ İDDİALAR.. Millət vəkili Q.Paşayeva MM-də vərəm xəstələrinə və onların ailələrinə dəstəyin artırılması ilə bağlı təkliflərlə çıxış edib Ölkədə qızıl-gümüş bahalaşıb Şamaxıda zəlzələ olub Dənizdə batan sumqayıtlı oğlanın meyiti tapıldı Dolların sabaha olan məzənnəsi Uğurlu təhsilimiz naminə-Fotolar Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Səyyar Klinikası növbəti aksiyasını keçirəcək. Yeni rektor kollektivə təqdim olundu Cəlilabadda 10 yaşlı uşaq iynə vurulandan sonra öldü “Nar”-ın Baş icraçı direktoru beynəlxalq İKT sammitində rəqəmsal transformasiya mövzusunda çıxış edib Mehriban Əliyeva Fransada mühüm görüşlər keçirdi - Foto ŞİRVAN SAKİNİNDƏN NARKOTİK MADDƏ GÖTÜRÜLÜB Prezidentə şikayət:"Ucar rayon Arxitektura və Memarlıq Şöbəsinin müdiri Nasir Abdıyev vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə .." VİDEO Qənirə Paşayeva şəhid analarını və şəhid xanımlarını 8 mart – Beynəlxalq qadınlar günü və qarşıdan gələn Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib Prezident Avropanı Rusiyaya qarşı mübarizəyə çağırır Bu gün Əli Həsənovun özəl günüdür Qusarda yanmış köşkdə meyit tapıldı "Sizi Tanıyaq" layihəsinin "8 Mart Qadınlar günü"nə həsr edilmiş Bayram tədbiri keçirildi-Video+Fotolar Bu gün Beynəlxalq Qadınlar günüdür Millət vəkili Q.Paşayeva Tovuzda seçiciləri ilə görüşüb, qayğıları ilə maraqlanıb Millət vəkili Q.Paşayeva KİV-i alim qadınlarımızı daha çox təbliğ etməyə çağırıb Yataqxanada baş verən yanğında xəsarət alanların vəziyyəti ilə bağlı SON MƏLUMAT Çexiyada şir öz sahibini parçalayıb Gürcüstanda 2100-dən çox insan qızılcaya yoluxub Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ Bakıda yataqxanada yanğın olub, xəsarət alan var Şirkət “Bakı Metropoliteni”ni məhkəməyə verdi - Ödənişdən narazıdır Sabunçuda ev yanıb Millət vəkili Q.Paşayeva və bir qrup fəal qadınlarımız müsəlman ölkələrinin fəal qadınları ilə Azərbaycan həqiqətlərindən danışıb “Nar” gənclərin uğurlu karyera qurmasına dəstək olur Maaşlar belə artdı - Bu da vahid tarif cədvəli Ağır qəzada ana və qızı öldü Ucarda birdən birə 3 nəfər intihara cəhd etdi Ödədiyiniz artıq pullar geri qaytarılır - Nazir bütün detalları AÇIQLADI / VİDEO Leyla Əliyeva “Balaca şahzadə”ni izlədi - Fotolar Qənirə Paşayeva Türkiyə kanallarının canlı yayımında Xocalı həqiqətlərindən danışıb Suriyada avtobus minaya düşdü: 24 ölü Masallıda zəncirvari yol qəzası olub, ölən və yaralananlar var MTRŞ sədri: “Özəl telekanallarda yayımlanan bayağı seriallar bizi çox narahat edir” İtkin düşən 58 yaşlı kişinin meyiti tapıldı Düşmən mövqelərimizi atəşə tutdu Əlcəyinə Putinin adını yazdırdı, aləm bir-birinə dəydi Ucarda “Mercedes” aşıb, xəsarət alanlar var “Beynəlxalq Ana Dili Günü” münasibətilə tədbir keçirildi.-Fotolar 155 nömrəli məktbdə "Valideynin məktəbdə bir günü" adlı layihə həyata keçirildi-Fotolar “Nar” ölkə üçün əhəmiyyətli sosial layihələrini bu il də davam etdirəcək "ÜRƏYİM,ANA DİLİM!"-Sevindik Nəsiboğlu “Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib ŞƏHİDLİYİ FİKİRLƏŞMƏYƏN “QAZİ” OLA BİLMƏZ . Qoşqar Təhməzli xaricdəki biznesindən danışdı: "İş adamı olmaq qəbahətdir?" “Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir Manatın bugünkü məzənnəsi Masallıda zəlzələ oldu Eldar Əzizov töhmət verdiyi baş direktoru İŞDƏN ÇIXARDI (ÖZƏL) Uşağın çəkisi niyə artmır? — 3 səbəb Yük maşını az qala körpüdən aşacaqdı... - Bakıda Energetika Nazirliyində Asiyaİnkişaf Bankının nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib Tovuzda qəza baş verib, iki nəfər yaralanıb Qaradağlı qətliamından 27 il ötür Vüqar Rəhimzadəyə ağır itki Azərbaycanda yenə vulkan püskürdü Bakıda 18 yaşlı qız itkin düşdü Azərbaycan nefti bahalaşır Şəmkirdə 26 yaşlı gənc bıçaqlandı Azərbaycan çaylarında son durum... Çeçen nazir Əli Həsənovun açıqlamasına cavab verdi - Video Vəzifəli şəxslərə güzəştlər tətbiq edilib - Baş nazirdən QƏRAR “Nar” müştəri məmnuniyyəti üzrə yüksək artım nümayiş etdirib Əli Həsənova ağır itki üz verib Pensiyaların artırılacağı məbləğ açıqlandı Bakıda baş vermiş faciəvi yol qəzasının videogörüntüləri yayımlandı - VIDEO Xalq artisti iynədən şoka düşdü (VİDEO) Klubun vitse-prezidenti istefaya göndərildi
    File engine/metagen.php not found.