Azadlığın Cəfər Cabbarlı yolu -Sevindik Nəsiboğlu yazır...

    Azadlığın Cəfər Cabbarlı yolu -Sevindik Nəsiboğlu yazır...


    Xızının ən gözəl məhəlləsində artıq yaz hiss olunurdu.Novruz ilə bahar gəlmişdi. Artıq 1899-cu il, mart ayının 20-si idi.
    Belə bir yaz havası,belə bir yaz sevinci Xızıdakı daxmalardan birinə-Cabbarlı ailəsinin də daxmasına gəlmişdi.
    Lakin,Cabbarlıların ailəsində həmin gün birqat deyil, ikiqat bayram idi. Kömürçü Qafar kişinin qucağında təzə doğulmuş uşağı-körpə Cəfər var idi. Uşağın adını Cəfər qoymuşdu.Bu uşaq ortabab yaşayan bir ailənin sevincini ikiqat etmişdi.Evdə sevinənlərdən biri anası Şahbikə,biri də gələcəkdə mənəvi atası olacaq qardaşı Hüseynqulu idi.Hüseynqulu ona gələcək həyatında kömək edəcəkdi.Ona həm qardaş,həm də atası olacaqdı.
    Bəli,Cəfər Cabbarlı 1899-cu ilin 20 martında,Xızıdakı köhnə,tanınmayan bir daxmada bahar oğlu olaraq dünyaya gəlmişdi.Bakıya köçməzdən əvvəl bu ortabab ailənin bir çox üzvü Cəfərə ədəb-ərkan,saz-söz öyrədirdilər.Cəfərə sazı-sözü sevdirənlərdən biri də bibisi Zərnişan idi.Zərnişan aşıq idi.Cəfər Bakıya köçənə qədər onun,Aşıq Zərnişanın nəğmələrini dinləyirdi.Kim bilərdi ki,bu daxmada,bu məhəllədə Xalqın Yazıçısı dünyaya gələcəkdi.

    Bəli,artıq vaxt gəlir,çatır.İl 1899 yox,1903-dür.Cabbarlının ailəsi Bakıya köçür.Lakin,Cabbarlının həyatı uşaq vaxtı elə də yaxşı keçmir.Atası kömürçü Qafarın kömürü onun gözünü kor etmişdi.O,daha körpə Cəfərini doya-doya görə bilməyəcəkdi.Heç iş də görə bilməyəcəkdi.Onun ümidləri sönmüşdü.Ancaq Şahbikənin ümidləri sönməmişdi.O,oğlu Cəfərini gələcəyin şəxsiyyəti kimi görmək istəyirdi.Təsəvvür edin,Qafar Cabbarlı Cəfərin ilk pyesini yazana qədər həyatda qalsaydı,onda bəlkə də,qürur hissi keçirəcəkdi.Lakin,ömrü yetmədi.Gözləri ona çox ağrı verirdi.O,bu ağrılara dözə bilmədi və heç Cabbarlının gəncliyini görə bilmədi.Cabbarlı o dönəmlər mollaxanada çərəkə oxuyurdu.Mollaxana ona bir şey verməyəcəkdi.Yaxşı ki, tez zamanda mollaxanadan çıxmışdı, yoxsa, istedadı mövhumatda itəcəkdi.Onun istedadını mövhumat,çərəkə bitirəcəkdi və o,Maksim Qorki ilə şəxsən tanış olan bani dramaturq yox,mollaların təsiri altında qalan sani(ikinci)molla olacaqdı.Cəfər Cabbarlı 1905-ci ildə Storıy-Poçtovı-25 məktəbində Hacı Məhəmmədhüseyn Bədəlovun sinfində oxuyur.1908-ci ildə 7-ci Müsəlman-Rus məktəbində görkəmli ədibimiz Abdulla Şaiqin tələbəsi olur.Abdulla Şaiq Cəfər Cabbarlının onun sinifində oxuduğu vaxtlardan yazırdı ‘’Xatirələrim’’ kitabında:
    -1910-cu illərdə Cabbarlı Bakı Politexnik Məktəbində təhsil alır.
    Sonra 1920-ci ilin 6 mayında Bakı Dövlət Universitetinin(o dönəmlərdə Darülfünun)tibb fakültəsinə qəbul olur.
    Cəfər Cabbarlı ömrü-boyu istiqlal və azadlıq uğrunda çarpışıb.
    O,1918-1920-ci illərdə AXC Parlamanının dəftərxanasında çalışıb.O,həm də Dahi və Bani şairimiz,dramaturqumuz Hüseyn Cavidlə və onun qardaşı,marksist inqilabçı,Naxrevkomun sədri,həcvyazan,dəyərli satirist Əlirza Cavid(Rasizadə)ilə bir amal uğrunda Dəftərxanada çalışmışdır.
    Onun istiqlala aid çoxlu əsərləri var.Məsələn,28 aprel 1920-ci ildə o,bir şeir yazır.Şeir belədir:
                      Gözümdə büsbütün aləm məzara bənzərkən,
                      Uçar qaranlıq üfüqlərdə bir qanadlı ziya.
                      Könül xərabəsi göz yaşlarında inlərkən,
                      Gülər dumanlı fəzalarda bir mələksima.
    Birinci bənddən aydın olur ki,Cabbarlı  AXC-ni qanadlı ziya adlandırır.Məzara bənzəyən aləm Azərbaycandır.O,Mart Soyqırımına,ölkədə yox(Azərbaycan o vaxt ölkə deyil,ayrıca bölgə idi),bölgədə baş alıb gedən cəhalətə,camaatın susmasına,
    Susmayanların isə kafir olmasına görə məzar olub getmişdi.Məzarda isə yurdun igid övladları günahsız şəkildə uyuyurdu.
    Axırıncı bənd isə belədir:
                      Sönər...susar...qara bir yoxluğun soyuq nəfəsi,
                       Zavallı fikrimi sarsıb da dondurar...yatırır...
                       Sonunda bir qocaman bayquşun zəhərli səsi,
                       Sönük xiyalimə min dürlü sorğular gətirir.
    Sonuncu bəndin sonuncu 2 misrasından aydın olur ki,Cabbarlı Sovet hökumətinin işğalçı qışqırığını qocaman bayquşun zəhərli səsi adlandırır.Halbuki,Sovet hökuməti  Müsavata bayquş deyirdi.Halbuki,sosialistləri bayquş adlandıran Cabbarlı Azərbaycan ədəbiyyatında sosialist realizminin banisi idi.
    Cəfər Cabbarlı ‘’Gülzar’’ əsərində Gülzarı xəyanətkar qadın kimi qələmə alır.Bu xəyanət azərbaycanlıların 1920-ci ildə AXC-yə xəyanət etməsidir.Sonra Gülzarın əri Gülzarı tərk edir və bu Azərbaycanlıların üsyan edərək müstəqil olacağına işarədir.
    Bir işarə də Cəfər Cabbarlının Sovet dönəmində də məşhur olan,
    Asəf Zeynallının mahnı bəstələdiyi Ölkəm şeiridir.Şeiri bəlkə də,
    Çoxumuz əzbər bilirik.Lakin,bir unudulmuş bəndi var ki,neçə ildir heç yerdə,hətta mahnıda da söylənilmir.Bu bəndi isə filologiya elmləri doktoru,professor Asif Rüstəmli aşkar etmişdir.
    Şeirin unudulmuş bəndi belədir:
    Yanar dağlarında yalov coşarmış,
                             Ona tapınmaya ellər qoşarmış,
                              Bir çağ varmış,ölkəm azad yaşarmış,
                              Bu yollarda izləri var ölkəmin.
    Məhz bu bənd musiqidə səslənsəydi,Cabbarlı 1937-ci ildən sonra yaşaya bilməzdi.Eyni hal Əhməd Cavadda da olmuşdu.Lakin,Cəfər Cabbarlı mahir şəkildə bunu gizləyə bilmişdir.Əhməd Cavad ‘’Göygöl’’ şeirindəki aypara sözünə görə həbs olunmuşdu.Lakin,bu bənd çox deyilmədiyi üçün həbs səbəbi bu bənd olmur.Amma,yenə də Cəfər Cabbarlı həbs olunur.Bunun səbəbi isə sosialist bayquşlarının gözlərinin Cəfər Cabbarlını götürməməsi idi.Nəzərinizə çatdırım ki,hətta,bu bayquşlar o vaxtki sədrləri olan Səməd ağa Ağamalıoğlundan da bunu,yəni,Cəfər Cabbarlının həbs olunduğunu gizləmişdilər.Ağamalıoğlu bu xəbəri sonradan eşitmişdi.
    Cəfər Cabbarlının həbs olunmasının digər səbəbi isə istiqlalçı Mirzə Bala Məhəmmədzadə və Əbdül Vahab Yurdsevər ilə dost olub onun istiqlalçı fikirlərini yayması,Gizli İstiqlal adlı qəzetin Sovet dönəmində məhz onun evində hazırlanması idi.Cəfər Cabbarlı böyük bir fədakar idi.Heç kəs Sovetlərin təzə qurulduğu və qızğın olmağa başladığı dönəmdə Cabbarlının etdiyini edə bilməzdi.Heç kəs öz evini Gizli İstiqlal qəzetinin baş qərargahı edə bilməzdi.
    Cəfər Cabbarlı Cabbarzadə soyadı qəbul etdiyinə görə həbsdən azad olunur.O,bu vaxtlarda o qədər şey edə bilərdi ki...Öz evində olardı,öz Sonasını görərdi...Ancaq, təəssüflənmək olmazdı, çünki, Cabbarlı həbsdən azad olunmuşdu.
    Ancaq,Cabbarlı yenidən həbs olunur.Təkcə Cabbarlı yox,onun evində yazan 20 nəfər İstiqlalçımız da həbs olunur.Əbdül Rəhman Dai və Nəsrulla İsrafilov kimi İstiqlalçılarımız repressiya qurbanı olur.Lakin,Cəfər Cabbarlı bu repressiyadan yenə qurtula bilir.Müstəntiq Yoldaş Aylasyeviç Cəfər Cabbarlının günahsız olduğunu yazır və onun islah evindən azad olunmasını əmr edir.Görünür,Allah Cabbarlını saxlamışdı ki,Yurda gərəkli olduğunu bildirsin.Allah Cabbarlını saxlamışdı ki,yeni-yeni yaratdıqlarıyla Azərbaycana yeni bahar gətirsin.
    Cabbarlı bundan sonra daha həbs olunmur.Cabbarlı bundan sonra 1937-ci ildə həbs olacaqdı,yaxşı ki...olmadı...
    Artıq Cəfər Cabbarlının yaradıcılığı qışını bitirir,baharını yaşayır,Cabbarlı yeni-yeni işlərə başlayır.
    Cəfər Cabbarlı əvvəlcə teatrda yazıçı,tərcüməçi olaraq işini davam etdirir.Daha,o,1923 adlı keçid dönəmini bitirib,o,daha,hələ püxtələşməyən,yeni pyesi təzə tamaşaya qoyulan Cəfər deyildi.Heç teatr da artıq şeytan əməli deyildi.Teatr 3-5 aktyorun bir yerdə birləşdiyi bir incəsənət daxması deyildi.Cəfər püxtələşmiş,dahi olmaya başlayan Cəfər Cabbarlı,teatr isə çoxlu yaşlı və gənc aktyorların yetişdiyi Dadaş Bünyadzadə adına Dövlət Bədaye Teatrı adlı incəsənət sarayı idi.
    1915-ci ildən 1935-ci ilə qədər o,bir çox pyes yazmışdı.Hələ uşaq yaşından qəzetlərə şeir yazan Cəfər Cabbarlının ilk pyeslərindən biri də ‘’Vəfalı Səriyyə’’ olmuşdur.Onun ‘’Vəfalı Səriyyə’’ylə birlikdə yeni əsərləri ‘’Nəsrəddin Şah’’,’’Solğun çiçəklər’’ əsərləri 1916-cı ildə İsmailiyyə Sarayında və Aşqabadda tamaşaya qoyulmuşdur.
    Bu pyeslərin yazılma tarixindən bəlli olur ki,Cabbarlı daha ali təhsil almadan pyeslər yazmağa başlayıb.Yəni,ali təhsil almayan bir adamın istedadına hamı teatrın pərdələrində baxmışdır.
    Cabbarlının ilk əsərlərindən ‘’Vəfalı Səriyyə’’‘’Sevil’’ və ‘’Almaz’’pyesləri kimi irihəcmli deyil,lakin,15 yaşlı bir gəncə görə bu pyes əla bir pyesdir.Cabbarlı ilk pyesində daha çox romantikaya müraciət etmişdir.Çünki,Vəfalı Səriyyə əsərində Səriyyə Rüstəmi sevir.


    Cabbarlı həm də roman yazmışdır. Onun ‘’Kazım bəy’’adlı bir romanı da vardır. Həmin romanı filologiya elmlər doktoru Asif Rüstəmli tədqiqatları əsasında tapmışdır. Roman ərəb əlifbası ilə yazılmışdır və 200-ə yaxın səhifəsi vardır.
    Cəfər Cabbarlı əsərlərində Osmanlının bizlərə köməyindən və Osmanlının öz müharibələrində döyüşkənliyindən də bəhs etmişdir.Həmin əsərlərdən ‘’Bakı müharibəsi’’,’’Ədirnə fəthi’’,’’Tripoli müharibəsi’’ kimi əsərləri itməsəydi,sosialistlərin onu tutmasına daha bir əsas olacaqdı və taleyi Müşfiqin,Cavadın və Cavidin taleyinə bənzəyəcəkdi.O,Nuri Killigillə belə görüşmüşdü.
    Cümhuriyyət parlamanı(AXC Parlamenti)Bakıya köçürülərkən parlamana Bakı Müharibəsində bizə yaxından kömək edən qardaş Osmanlı Paşası Nuru Killigil dəvət olunmuşdu.Parlamanda dəftərxana çalışanı kimi Cabbarlı da vardı.O,müharibə dönəmində bir əsər də yazmışdı.Parlamanın iclasında Cabbarlı Nuru Killigillə görüşdü və Bakı müharibəsi əsərini Nuri Killigilə hədiyyə etdi.Nuri Killigil sevindi və hədiyyəni qəbul etdi.
    Parlamanda eyni zamanda Cavid və onun qardaşı Əlirza Rasizadə də vardı.Nuri Killigil onlarla da görüşmüşdü.
    ‘’Trablis müharibəsi’’ pyesində Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Trablisdə Osmanlı ilə İtaliya arasında baş vermiş müharibə zamanı baş verənlərdən danışılır.
    Müharibədə Türkiyənin qurucusu olmuş Mustafa Kamal Atatürk və Nuri Killigilin qohumu Ənvər Paşa da iştirak etmişdir.Ancaq,müharibədə İtaliya qalib gəlmişdir və müharibə Tripolinin İtaliyaya verilməsi ilə bitmişdir.
    Müstəqilliyimizi itirdikdən sonra Cabbarlı çoxlu tanınmış əsərlərini yazmışdır.Onun bu dönəmləri ən parlaq dönəmləri sayılır.Lakin,onu da deyim ki,onun ‘’Aydın’’ kimi çox tanınmış pyesi 1919-cu ildə müstəqilliyimizin 1 illiyində yazılmışdır.Bu pyes Cabbarlı yaradıcılığında uğurların başlanğıcı idi.
    O,bu dönəmlərdə "Oqtay Eloğlu" (1921),"Gülzar" (1924), "Dilarə" (1924),"Dilbər" (1927)"Od gəlini" (1928),"Sevil" (1928),"Almaz" (1931),"Yaşar" (1932),"Dönüş" (1932) kimi əsərlər yazmaqla yanaşı həmdə tərcümə də etmişdir.
    ‘’Oqtay Eloğlu’’ əsərində eşqin qurbanı olmuş aktyor Oqtay Eloğlundan və onun sevdiyi Firəngizdən bəhs olunur.Oqtay yenilikçi və novator fikirli bir aktyordur.O,Azərbaycanda teatrı inkişaf etdirə bilərdi.Lakin,Firəngizi sevən Oqtay Eloğlu səhnəyə çıxan Firəngizi bıçaqlayaraq öldürür.Oqtay Eloğlu eşqin qurbanına çevrilir.
    ‘’Od gəlini’’ əsərində bəzi Allahsız fikirlər yazılmışdır.Lakin,bu ədibin dilindən deyil.Bu,məcburən Allahsızlaşdırılan Babəkin dilindəndir.Cabbarlışünaslar həmin pyes haqqında çox tənqidi fikirlər yürütmüşlər.Cabbarlını bir irəli,iki geri addımlayan və Sovet əxlaqına aid olmayan səhnələr yazan kimi günahlandırmışdılar.Babək bu pyesdə Allahsız və ərəblərə üsyan çıxardan birisi,Aqşin isə imanlı biri kimi qələmə alınmışdır.Biz pyesi görkəmli aktyorumuz Abbas Mirzə Şərifzadənin dilindən eşitsək,orada ‘’Mənəm Allah!Mənəm Yaradan!’’ kimi sözləri də eşidə bilərik.Qeyd edim ki,pyes Xürrəmi üsyanının 1100 illiyinə həsr olunmuşdur.
    ‘’Dilarə’’ əsərində palçıqla işləyən,borcu təzə bitmiş,kasıb Bəşirin qızı Dilarənin təhsil almasından danışılır.O,o qədər kasıb ailədən olur ki,bir çəkmə geysə,hamı təəccüblənər.
    Dilarə kasıblıqdan səadətə qaçarkən,məktəbə gedərkən onun və atasının ayağı elə hala düşür ki,artıq atası ölümcül şəkildə yaralanır.Axırda Dilarə bu şeylərə səbəb olduğu üçün daha çox pis olur.Bu əsər pyes olsa idi,faciə janrında yazılacaqdı.
    ‘’Dilbər’’ əsərində məktəbli qızların tez,həddi-buluğ yaşlarına çatarkən ərə getməsindən danışılır.Bunun qurbanlarından biri də Dilbər olur.Qızların tez ərə getməsi mövzusuna Cabbarlı öz qızına yazdığı satirada toxunmuşdu.Orada satira silahını işlədərək ‘’yaşın oldu 13,səni verrəm ərə’’misrasını yazmışdır.
    ‘’Aydın’’ əsəri Cümhuriyyət dönəmində yazılsa da,Sovetlər dönəmində də tanınmışdır.Çünki,oradakı Aydın Qurani-Kitaba,Allaha inanmır.Lakin,yenə də,Aydın hələ də sevilir.
    Aydın romantik əsərdir.O qədər tanınır ki,Cabbarlı uşağına onun adını verir.
    ‘’Sevil’’pyesi‘’Dilbər’’ əsərindən sonra çox sevilmişdir.Məhz bu əsərə görə Cəfər Cabbarlını sosializm realizminin banisi adlandırırlar.Bu əsərdə qadın sosializmindən o qədər qabarıq şəkildə danışılır ki,əsər bütün qadınların çadrasız qalmasına və savadsızlıqdan təhsilə doğru qaçmasına səbəb olmuşdur.
    Sona xanım Cabbarlı deyərdi:’’Tamaşaya gələn bütün çadralı qadınlar  tamaşa bitəndən sonra çadralarını atdılar.Biz heyrətləndik.’’
    ‘’Sevil’’ qadın azadlığına yazılmış əsərdir və həmin əsər qadın azadlığının çeynənildiyi bir dövrdən qalmış qadın azadlığı nişanəsi kimi hələ də qalmaqdadır.
    ‘’Almaz’’ əsərində kəndin çadrasız müəlliməsi Almazın həyatından bəhs edilir.Almaz da Sevil kimi tanınan pyeslərdən olmuşdur.
    ‘’Yaşar’’ əsəri Cabbarlının teatr və pyes sahəsində son əsərlərindən biri olmuşdur.Cabbarlının bu əsərində yenilik etmək istəyən Yaşar adlı elektromexanikdən bəhs edir.Bədaye Teatrında Yaşar rolundaÜlvi Rəcəbli oynamışdır.
    Bu rolu oynayandan 5 il sonra Ülvi Rəcəbli repressiya qurbanı olmuşdu.
    Lakin,pyes çox da tanınmır.Halbuki,Cabbarlı bu əsəri yazarkən neçə saat otaqda siqaret çəkərək işləyib.Bu əsəri az zamanda bitirib.
    ‘’Dönüş’’ əsəri Cabbarlının kinoya dönüş nöqtəsidir.Cabbarlının son pyesi olan ‘’Dönüş’’ əsərində Cabbarlı o qədər teatra bağlanmışdır ki,bu əsərdə də teatrı gözəl təsvir etmişdir.
    Əslində,’’Dönüş’’ əsərindəki olan hadisələr gerçək həyatda Cabbarlının tamaşalarının qoyulduğu Bədaye Teatrında olub.
    Hətta,Xosməmməd obrazı gerçək həyatda bir aktyoru təsvir edir.Həmin aktyor:Cəfər müəllim,oradakı Xosməmməd obrazı mənəm.Nə olar,obrazı çıxarın-deyə Cabbarlıya deyir.
    Cabbarlı teatra öz tərcüməsindən ‘’Hamlet’’ və ‘’Otello’’ əsərlərini verir.Hamlet əsərində o,Kroneberqin və Polevoyun tərcüməsinə istinad da etmişdir.Cabbarlı Lev Tolstoyun iki əsərini,Maksim Qorkinin də bir əsərini tərcümə etmişdir.
    ‘’Dönüş’’ pyesindən sonra Cabbarlı hirsini evdə elə çıxarır ki...
    Sona deyir:
    -Nə olub,Cəfər.
    -Mən birdə teatrda çalışmayacağam.Mən bir də onlarla çalışmayacağam.Onlar mənlə intriqa yaradıblar.-Cəfər artıq hirslənməyə başlamışdı.
    Cabbarlı məhz bu intriqaya görə teatrdan uzaqlaşır.Ancaq o,
    kinoya dönür.Teatrda olduğu kimi,Cabbarlı kinoda da uğurlu işlər görmüşdür.1927-ci ildə çəkilmiş ‘’Balıqçılar’’ filmində Cabbarlı balıqçı rolunda oynayır.M.F.Axundovun eyniadlı pyesinin motivləri əsasında 1929-cu ildə çəkilən ‘’Hacı Qara’’ filminin ssenaristi olur.Həmçinin,1929-cu ildə o,bir filmi də çəkir.Bu filmin adı ‘’Sevil’’dir.’’Sevil’’ filmi səssiz olsa da,dərin məna kəsb edir.Oradakı çadra atma səhnəsini İzzət Oruczadə evdə də çoxlu-çoxlu məşq etmişdir.Film alınır.Çox tanınır.
    Maraqlıdır ki,İzzət Oruczadə sonralar daha aktrisalıq etmir.O,elmlə məşğul olur,böyük kimyaçı olur.Heç kim də inanmır ki,Azərbaycanın ilk kinoaktrisası dahi kimyaçı,akademik İzzət Oruczadədir.
    Cabbarlı ‘’Almaz’’ filmini də çəkmək istəyir.Ssenarilərini yazır,
    Lakin,filmin premyerasını görmək Cabbarlıya qismət olmur.
    Cabbarlı ürək tutmasından 1935-ci ilin ilk günlərində vəfat edir.Onun dəfninə aid bir film də çəkilmişdir.
    Sona xanım deyirdi ki,gecə vaxtı durduqda onun ürəyinə,nəbzinə baxdım.Çünki,həkim onun ürəyinə nəzarət olunmasını,tez-tez pereboy verdiyini,yəni,fasilə verdiyini və dayanacağını,Cabbarlının ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığını demişdi.Sona xanım onun ürəyinə əlini qoyur.Qoyduqdan sonra elə qışqırır ki,öz təbirincə desək,’’öz səsinə öz qulağı tutulur’’.Artıq,bu dünyada Cabbarlı adlı dahi,bani,sani yox idi.
    Artıq Aydınciyi və Dülaləsi Cəfərsiz qalmışdı.Bir də,sevdiyi yarı onsuz qalmışdı.Vaxt var idi,onlar küsüşmüş,sonra barışıb evlənmişdilər.Sona xanım həmin günlərini yada salır,onun ürəyinə əlini qoyan kimi ondan,Cəfərindən,solğun üzlü solğun çiçəyindən ötrü darıxırdı.
    Cəfər Cabbarlı heç unudulmadı.1944-cü ildə ‘’Cəfər Cabbarlı’’ filmində,1969-cu ildə ‘’Səhnə əsərləri’’ filmində,1970-ci ildə ‘’Sevil’’ filmində yada salınır.
    Cabbarlının Sona xanım ilə evlənməyinin bir tarixi var.Onlar əvvəlcə küsülü qalmışdılar.Lakin,sonra barışmışdılar və evlənmişdilər.Onların Aydın və Gülarə adlı uşaqları dünyaya gəlmişdi.
    Cabbarlı Gülarəyə Dülalə,Aydına Aydınciyim deyərdi.
    Aydın Cabbarlı 1924-cü ildə anadan olub.O,atasına çox oxşayırmış.1925-ci ildə ‘’Bismillah’’ filmində Qulunun oğlu roluna çəkilib.Filmin rejissoru Abbas Mirzə Şərifzadənin adı sonra həmin filmdən silinir.Bunun səbəbi isə Abbas Mirzə Şərifzadənin xalq düşməni elan olunması idi.
    Aydın Cabbarlı gənc olanda İzzət Oruczadənin etdiyi kimi,kinoda çəkilmək istəmir.O,həkim olmaq istəyirdi.
    O,Bakı Dövlət Universitetində ilk fakültəsi olan Tibb Fakültəsində oxuyur.Tibb elmləri namizədi olur.Bəxt elə gətirir ki,atası Cəfər Cabbarlının 100 illiyində vəfat edir.Atasını yada salır,sarsılır və rəhmətə gedir.
    Gülarə Cabbarlı 11 fevral 1930-cu ildə Bakıda doğulur.O da Bakı Dövlət Universitetində,filologiya fakültəsində təhsil alır.
    1979-cu ildə atasının adını daşıyan  Teatr Muzeyinin direktoru olur.O,Aydından fərqli olaraq daha çox ömrünü Cabbarlını,atasını tanıtmağa sərf etmişdir.Onun əziyyətləri bəhrəsini vermişdir.Cabbarlını artıq daha çox araşdırırdılar.Onun əsərləri dövlət xəzinəsi kimi qorunurdu və hal-hazırda da qorunur.
    Cabbarlı çoxlu satirik şeirlərin də müəllifidir.Onun Bədaye Teatrı haqqında çoxlu məqalələri də vardır.O,’’Truppa deyir’’satirik şeirdə Bədaye Teatrının intriqa yaradan truppasını sərt şəkildə tənqid etmişdir.
    Cabbarlı ölməsəydi,sonuncu yazısı ‘’Firuzə’’ni Mircəfər Bağırova oxuyacaqdı.O,ölməsəydi,1937-ci ildə onu repressiya edəcəkdilər.
    Cəfər Cabbarlı ‘’Türk sağ ikən’’ mahnısını bəstələmişdir.O,Şövkət Məmmədovadan,Müslüm Maqomayevdən musiqi təhsili almışdır.
    Cabbarlının mühitində o qədər xadimlər vardır ki...Onlar Cabbarlıya dərs də veriblər,dərd də veriblər.Ona dərdi mühitindəki onu bəyənməyən,sifarişlə yazan adlandıranlar olub.Məktəbdə oxuyarkən mühitində Süleyman Sani Axundov,Abdulla Şaiq,Əliməmməd Mustafayev dərs verən olmuşdur.
    Yazıçı olarkən Əhməd Cavadla,Hüseyn Cavidlə,Qantəmirlə,
    Əfrasiyab Bədəlbəyliylə,Xəlil İbrahimlə,Mikayıl Müşfiqlə,
    Maksim Qorkiylə,Mehdi Hüseynlə,Haqverdiyevlə,Məmməd-
    Kazım Ələkbərliylə və bir çox yazıçılarla şəkilləri olmuşdur.
    Hətta,Cabbarlı Bədəlbəyliyə dirijor çubuğuhədiyyə edib və Bədəlbəyli onun eyniadlı poemasına ‘’Qız Qalası’’ baletini yazıb.
    Hal-hazırda Cabbarlı həyatda olmasa da,onun adına gəmi,muzey,teatr və kinostudiya vardır.Cabbarlının ‘’Almaz’’ və ‘’Aydın’’dan başqa,’’Dilbər’’in,’’Ədirnə fəthi’’nin,’’Yaşar’’ və ‘’Dönüş’’ün tamaşaya qoyulması və ya film kimi çəkilməsi mənim ən böyük arzularımdandır.

    Mən Kamran adlı bir sinif yoldaşımı görərkən elə bil Cabbarlını görürəm.Cabbarlının ürəklərdə yaşadığını bilirəm.Dəfələrlə Cəfər Cabbarlıya həsr olunmuş tədbirlərində iştirak etmişəm və bunu özümə şərəf bilmişəm.Cəfər Cabbarlı Mixail Bulqakov və Daniel Defodan əvvəl mənim ilk tanıdığım ədib olmuşdur.Onu mən professor Asif Rüstəmlinin Cabbarlı haqqında yazdığı kitablar əsasında tanımışam.Əvvəl elə bilirdim,Cabbarlı elə də tanınmır,onu Asif Rüstəmli tanıdıb.
    Deyə bilərəm ki, yanılmamışam. Onun haqqında çox maraqlı və bilinməyən məlumatları, məqalələri, natamam və hətta, yazılmayan pyesləri, yazılan və itən pyesləri, hətta, romanları Asif Rüstəmli tanıdıb və Cabbarlının sosialist realisti yox,əsl Cümhuriyyət realisti olduğunu sübut edib və edənlərdən biri olub!


    Sevindik Nəsiboğlu.
    Gənc yazar,
    Sizi Tanıyaq layihəsinin "İlin Şagirdi" və Həqiqət Tarixi Araşdırmalar İctimai Birliyinin "Gənc İstedad" fəxri diplomçusu.
    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 493


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    “Pafoslu cümlələrlə insanlarımızı aldatmaq olmaz” – Elşən Gəncəvi (MÜSAHİBƏ) Səbuhi Rəcəb şəhid ailələri və veteranlarla görüşüb, onların problem və qayğıları ilə maraqlanıb-Foto+Video "Azərbaycan dövləti həmişə vətəndaşının yanındadır" - Elazığdan dönən tələbə Türkiyədə baş verən zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 39-a çatıb "Əgər epidemiyanın qarşısı alınmasa, Azərbaycanda çin mallarının qıtlığı yarana bilər" 9-cu mərtəbədən yıxıldı, ayağa qalxıb gəzdi - Video Zəlzələ zonasından tələbələr necə təxliyə edilib? - Səfirlik rəsmisi danışdı Dünyanı dəhşətə gətirən koronavirus bu ölkədə də çıxdı Rusiyada sirkdən qaçan fillər şəhəri bir-birinə qatdı - Video Türkiyədə həyəcan siqnalı - “Yer qabığı qırıla bilər” Qənirə Paşayeva:"14 ildə sizi ləyaqətlə təmsil etmək üçün əlimdən gələni etdim" Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzində Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyətinin toplantısı keçirildi. Qatar ayaqlarını qopartdı, sürünə-sürünə evinə çatdı Seçiciləri Səbuhi Rəcəbi böyük sevgiylə qarşıladı: "İmkansız insanlara göstərdiyiniz diqqət və qayğını unutmarıq..." Deputatlığa namizəd Səbuhi Rəcəb kimdir?-Fotolar Məzahir Pənahov: “İndiyədək parlament seçkiləri ilə bağlı MSK-ya 32 müraciət daxil olub” Bakıda gənc binada liftlə şaxtanın arasında qalaraq öldü ERMƏNİ ATOYNATMA SƏHNƏSİ ÇOX ÇƏKƏN DEYİL Qənirə Paşayeva Xatınlı kəndini gəzərək seçicilərlə, şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi veteranları ilə görüşüb İran meyitləri Ukraynaya təhvil verdi Məzahir Pənahovla Gülağa Aslanlı arasında gərginlik Q.Paşayeva Tovuzun ən böyük kəndi olan Əyyublu kəndini gəzərək seçicilərlə görüşüb və onlara təkrar sizə etimad göstərəcəyik sözlərinə görə təşəkkürünü bildirib. “Bütün fəaliyyətim boyu sizi özümdən əvvəl düşündüm və sizin etimadınızı bir an belə itirməmək üçün çalışdım”-Q.Paşayeva Toydan qayıdan ailə qəzaya düşdü - yaralılar var Xətai rayonunda yerləşən marketdə Ermənistan istehsalı olan şokoladlar satılır 6 yaşlı Sübhanın köməyinizə ehtiyacı var Zakir Həsənov: “Ordumuzda olan silahlar qələbəni təmin etməyə imkan verir” Nərminin qatili barəsində həbs qərarı verildi Hacıqabul sakinindən silah götürülüb Gecə həlak olan tələbələrin FOTOLARI MSK rəhmətə gedənlərin seçkiyə dəvətinə aydınlıq GƏTİRDİ ƏSGƏRİMİZƏ QİBTƏ ETMƏLİYİK!- İbrahim MƏSİMOĞLU yazır.... Xanhüseyn Kazımlının qızı namizəd oldu Şəhid hərbçimiz dəfn edildi - (Foto+Video) Azərbaycan əsgəri şəhid oldu Tovuzda 10 yaşlı qızın yanmış meyiti ərazidən götürüldü - FOTO Od içində olan Avstraliyaya “göylərin hədiyyəsi” - VİDEO Yandırılan 10 yaşlı qızın atası danışdı: “Meyiti yerindən tərpətməmişik” AVTOMOBİLDƏN VƏ ÜZƏRİLƏRİNDƏN NARKOTİK VASİTƏ AŞKAR OLUNDU Ucar rayon sakininin adına sosial yardım yazılıb, özünün xəbəri yoxdur- İDDİA "Unibank" kartlarından vəsaitlər silinir: nə baş verir? Tovuzda itkin düşən 10 yaşlı qızın meyiti tapıldı - Yandırılıb Üç yaşlı uşaq valideynləri ilə gizlənpaç oynayan zaman öldü Ərdoğan: "Türkiyə ordusunu Liviyada təmsil edəcək hərbi birləşmələrin məqsədi fəlakətlərin qarşısını almaqdır" Sabah hava necə olacaq? Şəmkir sakini Gəncədə bıçaqlandı Trampdan Tehrana xəbərdarlıq: “Biz ən güclüyük, iki trilyonluq silahlarla...” “Dəmir yolları”ndan təcili yardımla qatarın toqquşması haqda - Açıqlama “Ürəklər Gülsün” adlı xeyriyyə konserti keçirilib Başıbəlalı Babək prospekti: Bu dəfə də işıqforlar işləmir - VİDEO Oqtay Gülalıyevin səhhətində ciddi dəyişiklik - VİDEO 125 deputat yerinə 125 qeydə alınmış namizəd var - MSK sədri Elçin Quliyevlə Məhərrəm Əliyev Ermənistanla sərhəddə - Fotolar "Pepsi" Azərbaycanda cərimələndi Xəbərdarlıq: Uşaqlara öskürək dərmanı verməyin! - Video Yeddi yaşlı qızı belə oğurladılar – VİDEO Bakıda keçirilən bayram şənliklərində rekord sayda insan iştirak edib - FOTO Səhv yuxu rejiminin zərərləri açıqlanıb Yağış, qar yağacaq, duman olacaq — GÜNÜN HAVA PROQNOZU Broyler toyuqlarını kimyəvi maddələrdən bu yolla təmizləyin Mehriban Əliyeva bayram şənliyində - Video+Fotolar Respublika Humanitar Fənlər Gimnaziyasında Həmrəylik Günü münasibəti ilə tədbir keçirildi-Fotolar Lerikdə nə baş verir ? -İlqam Cəbiyev yazır Mərkəzi Bankdan manatın bahalaşma ehtimalı haqqında AÇIQLAMA “Nar” Qusarın Laza kəndini 4G şəbəkəsi ilə təmin etdi Sabah avtobuslar gecə 1-ə kimi işləyəcək Leyla Əliyeva Həmrəylik Günü münasibəti ilə təşkil olunan konsertdə iştirak etdi – FOTO Məzahir Pənahov seçicilərə müraciət etdi - Video "İraq mətbuat tarixi" kitabı ictimaiyyətə təqdim edildi Arıqlamaq üçün dərmanlar hansı fəsadlar törədir? Həbs edilən icra başçısı vəzifəsindən azad edildi - SərəncamHəbs edilən icra başçısı vəzifəsindən azad edildi - Sərəncam QULDARLIQ DÖVRÜNÜ YAŞAYAN LERİK SAKİNLƏRİ QAN AĞLAYIR ! Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Azərbaycana səfərə gəlib Leyla Əliyeva klinikada müalicə alan uşaqları ziyarət etdi — FOTO "Azərbaycan mətbəxində Dolmalar : 381 çeşid" kitabı ictimaiyyətə geniş təqdim edilib. Şəhid atası: Leyla Əliyeva millət vəkili seçilərsə çox uğurlu layihələrə imza atacağına əminəm "Bu qərarın heç bir hüquqi və tarixi əsası yoxdur, senatın bu qətnaməsi açıq siyasi xarakter daşıyır!"-Qənirə Paşayeva Sabahın bünövrəsini birlikdə quraq” adlı layihəsinin möhtəşəm bağlanış tədbiri keçirilib. “Sizi Tanıyaq” Layihəsinin bir qrup istedadlı gəncləri Fəzail Ağamalı ilə görüş keçirdi- Video Bakıda polisə silahlı müqavimət göstərənlərə cinayət işi açıldı - Fotolar+Video Bu, Ermənistan siyasətimizə də təsir edəcək – AKP 14 dekabrda gözlənilən hava şəraiti Qubada məktəb yandı Qırmızı işıqdan keçən xanım sürücü qəza törətdi, 1 nəfər xəsarət aldı Baş infeksionistdən “donuz qripi” ilə bağlı xəbərdarlıq Mehriban Əliyeva “instagram”da Heydər Əliyevin vəfatının ildönümü ilə bağlı paylaşım edib “Qadına qarşı zorakılığa, ailədaxili şiddətə YOX deyək" adlı maarifləndirici sosial çarxın təqdimatı keçriilib. Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə bir gündə respublikamızda 650 min ağac əkilməsi çox gözəl və xeyirxah təşəbbüsdür. Ana Vətən Partiyası Ali Məclisinin toplantısı keçirilib “Gəlib dedilər ki, bərpa ediləsi deyil, sökək” - Video Polis bu meyitin yaxınlarını axtarır - FOTO Ukrayna XİN başçısı: "Qarabağ münaqişəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır" Parlamentin buraxılması ilə bağlı Prezidentə müraciət edildi - 99 səslə qəbul Bakı məktəbində şok: direktor və müəllimlər yoxa çıxdı Çarəsiz ana ölkə başçısına müraciət etdi: "Məmurlar məni dinləmir cənab Prezident!" Ərdoğandan Ermənistanla bağlı ABŞ-da mühüm açıqlama - Video Zaqatalalı gənc daşlardan möhtəşəm əl işləri hazırlayır - FOTO Qadınla kişi maşında yanaraq öldü - Fotolar Vilayət Eyvazov Pərvinlə videosu yayılan polisi işdən qovdu - Foto+Video Yeni Ombudsman Milli Məclisdə and içib
    File engine/metagen.php not found.