Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab

    Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab


    Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin ekspert qrupları tərəfindən qiymətləndirilərək məqbul sayılan dərsliklərin pedaqoji ictimaiyyətin, xususilə fənn muəllimlərinin muzakirəsinə cıxarması təqdirəlayiq haldır. Bir necə ay davam edən bu muzakirə zamanı təqdim etdiyimiz dərslik layihələri (Azərbaycan tarixi və Umumi tarix) ilə bağlı yuzlərlə rəy və təkliflər bildirilmişdir. Müsbət rəylər bizi ruhlandırsa da, iradlar daha diqqətli olmağa sövq etmiş, təkliflər isə layihənin daha təkmil şəkildə ortaya çıxarılmasına imkan yaratmışdır. Tarixci həmkarlarımız layihə ilə bağlı geniş rəy hazırlayıb muəlliflərə gondərmişlər. Gostərilən irad və qusurlar muəlliflər tərəfindən diqqətlə nəzərdən kecirmişdir. Onların bir qismini dərsliyin təkmilləşməsinə xidmət etdiyinə görə çapa qədər aradan qaldırmaq qərara alınmışdır. Təbii ki, opponentlərimizin rəyində muəlliflərin razılaşmadıqları iradlar da olmuşdur. Belə subyektiv səpkili iradların зoxu rəsmi opponent rəylərindən fərqli olaraq kutləvi informasiya vasitələrində səsləndirilmişdir. Son günlər mətbuatda yayılan, iraddan daha çox ittihamı xatırladan rəylərdən birini buna numunə gostərmək istəyirik.

    AMEA Tarix institutunun əməkdaşı Guntəkin xanım Nəcəfli Təhsil Nazirliyi tərəfindən ictimai muzakirəyə cıxarılmış 10-cu sinif üçün "Azərbaycan tarixi” dərslik layihəsi haqqında rəyində Musa Kalankatlının tariximizin murəkkəb bir dovru haqqında, demək olar ki, yeganə mənbə olan "Alban tarixi" əsərini şübhə altına alır və qeyd edir ki, "o bizə orijinal şəkildə deyil, erməni kilsəsi tərəfindən saxtalaşdırılmış variantda gəlib çatıb”. Əgər belədirsə, niyə olkəmizdə bu əsərin donə-donə cap olunmasına (1993, 2007), Azərbaycan tarixinə dair qaynaqlar toplusuna daxil edilməsinə, vaxtaşırı məqalə və monoqrafiyalarda ədəbiyyat siyahısına salınmasına yol verilir? Bəs tarixci alimlərin vəzifəsi belə əsərlərin şərhini verib oradakı həqiqəti və saxtakarlığı üzə çıxarmaq deyilmi? Bu əsərlə, onunla bağlı tədqiqatlarla tanış olmadan, mənaları haqqında fərziyyə belə soyləmədən necə demək olar ki, "işxan” və "qavar” terminləri ermənicədir, erməni dilindən goturulub və Azərbaycan dilciliyinə tamamilə ziddir?

    Hamıya, o cümlədən ermənilərin özlərinə də aydındır ki, erməni dilində olan toponimlərin, adların, termin və anlayışların 80 faizə yaxını türk və fars mənşəlidir. Belə isə "Albaniya tarixi”ndəki işxan və qavarın erməni mənşəli olduğunu hansı əsasla söyləmək olar? Əsərdə hun hokmdarı, Atropaten hakimləri "işxan” adlandırılır. Bu turk dilində olan bir anlayışdır (baxmayaraq ermənilərdə belə ad və familiyalar var). Turk-tatar dillərində oğlan uşaqlarına verilən adlar – İşbay, İşbak (İşpak), İşbars, İşbatır, İşbulat, İşsultan bunu aydın göstərir. Məşhur alim N.A.Baskakov "yaxın”, "dost” sözü ilə "xan” sözünün birləşməsi olan "İşxan” ifadəsinin yaranmasından bəhs etmişdir.

    "Qavar” sozunun də erməni dilinə hər hansı bir aidiyyatı yoxdur. Bu "kəvər”, "kobər” ifadələrini əks etdirən anlayış olub Albaniyada yer, ərazi mənasında işlədilmişdi. Xəzər tayfalarından biri "kabar” adlanırdı. İranda indi də "Kəvar” adında ostan mərkəzi olan şəhər var. İran kцrfəzi ətrafında, Səudiyyə Ərəbistanında yerləçən "Qavar” adlı ərazi dünyada ən zəngin neft və qaz yataqlarından biridir. İndi "Ermənistan” adlandırılan Qərbi Azərbaycan torpaqlarında, Goycə golunun qərb tərəfində IX əsrdən 1830-cu ilədək fasiləsiz olaraq Azərbaycan turklərinin yaşadığı Qavar (Kəvər) kəndi olmuşdur. İrəvan xanlığının işğalından sonra, 1830-cu ildə bura ermənilər köçürülmüş, Qavar Nor-Bayazet adlanmışdır. Sonralar bu ad dəfələrlə dəyişmişdir: 1850-ci ildə Novo-Bayazet, 1936-cı ildə yenidən Nor-Bayazet, 1959-cu ildə Kamo. 1995-ci ilin sonundan isə erməni vandalları digər toponimlərimiz (Qarqar, Arsax, Goyəm və b.) kimi Qavar adını da ozununkiləşdirmişlər. Buradakı IX-XIV əsrlərə aid boyuk qəbiristanlığın ortasında rus işğalından sonra – 1848-ci ildə kilsə də tikilmişdir.

    Hormətli alimimiz Guntəkin xanım dərslik layihəsində mənbə kimi Musa Kalankatlının "Alban tarixi” əsərindən verilən bu parcanı təxribat və tariximizə ləkə sayır: Alban tarixçisinə görə alban hokmdarı Urnayr "boyuk muharibələrdə [sələflərinin] şanlı adına varis çıxaraq, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağı sancan rəşadətli ər” idi. Bu gun də igid oğullarımız zəbt olunmuş torpaqlarımızı işğaldan azad etmək, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağını sancmaq əzmindədirlər. Layihə muəllifləri tariximizə ləkə deyil, şərəf verən həmin sozləri ozlərindən yox, hormətli, məşhur alimlərimizin redaktorluğu ilə çıxan əsərlərdən iqtibas gətirmişlər. Umumiyyətlə hazırkı dərslik layihəsinə daxil edilmiş mövzular işlənərkən Azərbaycan tarixinin ayrı-ayrı dövrlərinin tədqiqinə həsr olunmuş, xususilə Tarix institutunun kollektivi tərəfindən ərsəyə gətirilmiş elmi tədqiqat əsərlərindən, mənbə materiallarından, yeddi cildlik Azərbaycan tarixinin I-III cildlərindən istifadə olunmuşdur. Guntəkin xanım mənbədə verilən "Ermənistan” kəlməsinə etiraz edir. Halbuki rəylərdə bizə tez-tez numunə gostərilən, 2001-ci ildə nəşr olunmuş və uzun illər məktəblərdə tədris edilmiş 7-ci sinif Azərbaycan tarixi dərsliyində dəfələrlə "Ermənistan hokmdarı”, "Ermənistan ərazisi”, "Ermənistanın bölüşdürülməsi” ifadəsi(bax, səh. 21, 22, 23) işlədilmiş, Vardan Mamikonyanın başçılıq etdiyi erməni dəstələrinin uğurlu yürüşlərindən bəhs edilmiş(bax, səh. 27-28), Yusif ibn Əbu Sacın "Ermənistan ərazisini ələ keçirməsi” (s. 113), Salarilərin "qərbdə Ermənistan” da daxil olmaqla (səh. 115) geniş əraziləri əhatə edən bir dövlətə çevrilməsi vurğulanmışdır. Amma nədənsə rəyçi xanım dərsliklərimizin inkişafı yolundakı bir mərhələnin parçası olan bu fikirlərdə "ləkə”, "təxribat” axtarmamışdır.

    Layihə muəllifi kimi bizə unvanlanan, dərsliklərimizin təkmilləşməsinə yönələn xoş niyyətli butun təklif və iradlardan bəhrələnəcəyimizi duşünür, hörmətli həmkarlarımıza rəy hazırlayarkən çəkdikləri zəhmətə görə minnətdarlığımızı bildiririk.

     


    Nuranə Abdullayeva
    İcxceberler.info
    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 125


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    “Manqal”da soyunduraraq döyüblər - Film kimi cinayət 11 yaşlı erməni Rəşid Behbudovun mahnısını oxudu Deputatlar vəkillikdən danışdılar: “O arqumenti qəbul edə bilmərik...” Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı Zərdab sakinləri bələdiyyə sədrinin əlində qalıblar -ŞİKAYƏT "Narkomaniya və uşaq cinayətkarlığına qarşı" mübarizə adı altında möhtəşəm Respublika Çempionatı başa çatdı. Tələbələrin sağlamlıqlarına xidmət edən göz müayinəsi aksiyası keçirildi. “Nar”dan növbəti uğur: ən yaxşı mobil operator... Leyla Əliyeva premyerada Heydər Əliyev bu mərmini özü ilə İrana apardı və... – Fakt Son söz (hekayə) Avropa Enerji Tənzimləyiciləri Şurası (CEER) ilə birgə enerji sektorunda tənzimləyici orqanın fəaliyyəti müzakirə edilib Azay Quliyev Prezidentin İrəvanla bağlı çıxışına deyinən erməniyə sərt cavab verdi Moskvada biznesmen Anar Əliyev başından vuruldu - Sifarişli qətl+Video “Premium Clinic”də həkim səhlənkarlığı: Boğaz əti yerinə, dilçəyini kəsdi... (FOTOLAR) Bu il Azərbaycanda 2000 kilometrdən çox avtomobil yolu çəkiləcək Bakı Təhsil İdarəsi I sinfə qəbulla bağlı ləngimələrə aydınlıq gətirib Nardaran sakinini maşın vuraraq öldürüb Bugünkü valyuta hərracının nəticəsi açıqlanıb Hava yağmursuz keçəcək Bakıda BƏDBƏXT HADİSƏ: Məktəbli qızın meyiti tapıldı Ziya Məmmədovun müşavirinin qızıllarını oğurlamaqda suçlanan şəxsin işi - bacısını vurub Sürüşmə zonasının sakinləri kirayəpulunun məbləğindən NARAZIDIR Xarici İşlər Nazirliyi və Baş Prokurorluqdan Sumqayıt hadisələri ilə bağlı birgə BƏYANAT Aydın vilayətində Qarabağ problem, Xocalı soyqırımı ilə bağlı konfrans keçirilib. Generallara cəza istəniləcək Yeni dövlət agentliyinin xəbərdarlığı: təndirlər, kiçik çörək sexləri bağlana bilər Təcili yardım həkimini bıçaqlayan adamın cəzası bəlli oldu Zərərlə işləyən bankda iki departament direktoru işdən qovuldu Yılmaz Okuklu:“Zeytun dalı hərəkatına” dəstəyimizi maddi və mənəvi dəstəklə davam etdirəcəyik”. Tikinti şirkəti səkini zəbt etdi - Foto Uşaqlar arasında virusların yayılma səbəbi "Hər bir türk övladı həm də Qarabağlıdır"-Qənirə Paşayeva Ziya Məmmədovun vəzifədə olan kadrı dəmiryolçulara qan uddurur - ŞİKAYƏT Açıq məkanda reklamları icazəsiz dəyişdirənlər cərimələnəcək Əbülfəs Qarayev Böyük Britaniyaya səfər edib Salyanda sahibkarlardan investisiya layihələrinin qəbuluna başlanılır Fevral ayının iqlim xarakteristikası açıqlanıb 17 yaşlı Rəhimin məhkəməsi oldu - Hakim qərar vermədi “Mənə dedilər ki, bizdə video var” - Bağça müdiri ifadə verdi "Çempionlarımız Azərbaycanımızın adını daha yüksəklərə qaldırmağa müvəffəq olacaqlar" Ceyms Bond haqqında növbəti film çəkilir Türkiyəli məmurlar rezin qayıqda Avropaya qaçdılar Q. Paşayeva Bursa valisi, millət vəkilləri və universitetin rektoru ilə Qarabağ həqiqətlərinin bu vilayətdə daha geniş təbliğindən danışıb Ucarda fevralın 18-də yağan güclü yağış fəsadlar törədib. “Access Barslabütün dünyanız dəyişər” Vergilər Nazirliyindən sahibkarlara son xəbərdarlıq 11 aprel İlham Əliyevin ətrafında sıx birləşib dəstək olaq Respublika Çempionatı başa çatdı. Ziya Məmmədovun İsmayıllıdakı villası YANDI Göyçayın icra başçısının adı qalmaqalda - Bazar məsələsi... "Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu '' adlı forum həyata keçiriləcək. Abşeronda çörək sexində PARTLAYIŞ: Ağır xəsarət alanlar var (FOTO) Bakının tarixi binaları sökülmək təhlükəsi qarşısınd Abşeronda 16 yaşlı qızı avtomobil vurub 14 yaşlı qız dəm qazından öldü Antalyada FETÖ/PYD əməliyyatı: 12 nəfər saxlanıldı Rəşad Sadiqov meydandan qovuldu – Rəqibin atasını söydüyü üçün (VİDEO) Dağıstanda silahlı hücum nəticəsində ölənlərin sayı artıb - YENİLƏNİB İsrail Baş Naziri: İrana Yol Verməyəcəyik! Qənirə Paşayeva Uludağ Universitetində Xocalı soyqırımı ilə bağlı konfrans verib Mingəçevir sakini qurd xəstəliyindən xilas olmaq üçün benzin içib İranlı general: “Kərtənkələlər bizə qarşı casusluq edib” Salyanda faciəvi qəza: mikroavtobusla avtokran toqquşdu - ölənlər və yaralananlar var Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibində dəyişiklik edilib Uşaq bağçasında 87 uşaq zəhərləndi Gəncə sakini dəm qazından zəhərlənib. Azərbaycandan Türkiyəyə “AFRİN” hərəkatına dəstək-VİDEO Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev alternativsiz namizətdir. Özünü “DTX-nin idarə rəisi” kimi tanıdan şəxs tutuldu - Foto Dövlət Bayrağının mənəvi dəyərinin təbliğinə həsr olunmuş “Bayrağımız-qürur mənbəyimizdir!” adlı tədbir keçirilib. Məsum balanın əməliyyatına 6 min manat lazımdır-YARDIM EDƏK İranda nəhəng günəş enerjisi stansiyasının inşasına başlanılır Lənkəran sakini intihar edib Oftalmologiya elmi dünyanın aparıcı ölkələrinin elmləri sırasındadı Millət vəkili Q.Paşayevanın qədim Bursanın mərkəzində Azərbaycan küçəsi və Qarabağ parkı təklifini bələdiyyə başqanı dəstəkləyib. Yaponiya sahillərində 4,6 bal gücündə zəlzələ olub Karasuda Qarabağ prospekti, parkı və abidəsi açılacaq Dolların rəsmi məzənnəsi 17 fevralda gözlənilən hava şəraiti Hesablama Palatasının hesabatının MM-də müzakirəsi təxirə salınıb Elmar Məmmədyarov ATƏT sədri ilə görüşəcək Dövlət qulluğuna qəbul üçün imtahan keçiriləcək AMEA prezidenti: "Azərbaycanda uzun ömür yaşayan insanların sayı xeyli artıb" Bakıda 17 yaşlı qız özünü asıb Bu il Azərbaycanda benzin və dizel istehsalı artıb Dövlət Departamenti: Tillerson-Ərdoğan görüşü məhsuldar olub Şirvanda sərnişin avtobusu yanıb Sakaryada “Tək Millət, tək göz yaşı – Xocalı” adlı gecə keçirilib Dilqəm və Şahbaz dəyişdirilə bilər Mərd qeyrətli ogullarımız durduqca vətənimiz yaşayacaq,bayrağımız dalğalanacaq Bu icra başçıları ilə bağlı ölçü götürüləcək - Açıqlama ABŞ-da məktəbdə silahlı insident — 1 ölü, 50 yaralı Ermənilər ona 63 güllə vurmuşdu - Şəhid polisin həyat yolu (VİDEO) “Keçmişimdə ləkə olsaydı, sizin kimi tərbiyəsizlərlə polemikaya girməzdim” - Millət vəkili Sabah Təbriz küçəsində suyun verilməsi məhdudlaşdırılacaq Fəttah Heydərov seçkilərlə bağlı qərarı açıqladı "İçimdə lal həsrət, evimdə sükut"-Fuad Biləsuvarlının şeir çələngi "Aİ ilə əməkdaşlıq Bakı-Moskva münasibətlərinə təsir etməyəcək" — Elmar Məmmədyarov Sakinlər siyahıya alındı - sürüşməyə görə
    File engine/metagen.php not found.