Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab

    Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab


    Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin ekspert qrupları tərəfindən qiymətləndirilərək məqbul sayılan dərsliklərin pedaqoji ictimaiyyətin, xususilə fənn muəllimlərinin muzakirəsinə cıxarması təqdirəlayiq haldır. Bir necə ay davam edən bu muzakirə zamanı təqdim etdiyimiz dərslik layihələri (Azərbaycan tarixi və Umumi tarix) ilə bağlı yuzlərlə rəy və təkliflər bildirilmişdir. Müsbət rəylər bizi ruhlandırsa da, iradlar daha diqqətli olmağa sövq etmiş, təkliflər isə layihənin daha təkmil şəkildə ortaya çıxarılmasına imkan yaratmışdır. Tarixci həmkarlarımız layihə ilə bağlı geniş rəy hazırlayıb muəlliflərə gondərmişlər. Gostərilən irad və qusurlar muəlliflər tərəfindən diqqətlə nəzərdən kecirmişdir. Onların bir qismini dərsliyin təkmilləşməsinə xidmət etdiyinə görə çapa qədər aradan qaldırmaq qərara alınmışdır. Təbii ki, opponentlərimizin rəyində muəlliflərin razılaşmadıqları iradlar da olmuşdur. Belə subyektiv səpkili iradların зoxu rəsmi opponent rəylərindən fərqli olaraq kutləvi informasiya vasitələrində səsləndirilmişdir. Son günlər mətbuatda yayılan, iraddan daha çox ittihamı xatırladan rəylərdən birini buna numunə gostərmək istəyirik.

    AMEA Tarix institutunun əməkdaşı Guntəkin xanım Nəcəfli Təhsil Nazirliyi tərəfindən ictimai muzakirəyə cıxarılmış 10-cu sinif üçün "Azərbaycan tarixi” dərslik layihəsi haqqında rəyində Musa Kalankatlının tariximizin murəkkəb bir dovru haqqında, demək olar ki, yeganə mənbə olan "Alban tarixi" əsərini şübhə altına alır və qeyd edir ki, "o bizə orijinal şəkildə deyil, erməni kilsəsi tərəfindən saxtalaşdırılmış variantda gəlib çatıb”. Əgər belədirsə, niyə olkəmizdə bu əsərin donə-donə cap olunmasına (1993, 2007), Azərbaycan tarixinə dair qaynaqlar toplusuna daxil edilməsinə, vaxtaşırı məqalə və monoqrafiyalarda ədəbiyyat siyahısına salınmasına yol verilir? Bəs tarixci alimlərin vəzifəsi belə əsərlərin şərhini verib oradakı həqiqəti və saxtakarlığı üzə çıxarmaq deyilmi? Bu əsərlə, onunla bağlı tədqiqatlarla tanış olmadan, mənaları haqqında fərziyyə belə soyləmədən necə demək olar ki, "işxan” və "qavar” terminləri ermənicədir, erməni dilindən goturulub və Azərbaycan dilciliyinə tamamilə ziddir?

    Hamıya, o cümlədən ermənilərin özlərinə də aydındır ki, erməni dilində olan toponimlərin, adların, termin və anlayışların 80 faizə yaxını türk və fars mənşəlidir. Belə isə "Albaniya tarixi”ndəki işxan və qavarın erməni mənşəli olduğunu hansı əsasla söyləmək olar? Əsərdə hun hokmdarı, Atropaten hakimləri "işxan” adlandırılır. Bu turk dilində olan bir anlayışdır (baxmayaraq ermənilərdə belə ad və familiyalar var). Turk-tatar dillərində oğlan uşaqlarına verilən adlar – İşbay, İşbak (İşpak), İşbars, İşbatır, İşbulat, İşsultan bunu aydın göstərir. Məşhur alim N.A.Baskakov "yaxın”, "dost” sözü ilə "xan” sözünün birləşməsi olan "İşxan” ifadəsinin yaranmasından bəhs etmişdir.

    "Qavar” sozunun də erməni dilinə hər hansı bir aidiyyatı yoxdur. Bu "kəvər”, "kobər” ifadələrini əks etdirən anlayış olub Albaniyada yer, ərazi mənasında işlədilmişdi. Xəzər tayfalarından biri "kabar” adlanırdı. İranda indi də "Kəvar” adında ostan mərkəzi olan şəhər var. İran kцrfəzi ətrafında, Səudiyyə Ərəbistanında yerləçən "Qavar” adlı ərazi dünyada ən zəngin neft və qaz yataqlarından biridir. İndi "Ermənistan” adlandırılan Qərbi Azərbaycan torpaqlarında, Goycə golunun qərb tərəfində IX əsrdən 1830-cu ilədək fasiləsiz olaraq Azərbaycan turklərinin yaşadığı Qavar (Kəvər) kəndi olmuşdur. İrəvan xanlığının işğalından sonra, 1830-cu ildə bura ermənilər köçürülmüş, Qavar Nor-Bayazet adlanmışdır. Sonralar bu ad dəfələrlə dəyişmişdir: 1850-ci ildə Novo-Bayazet, 1936-cı ildə yenidən Nor-Bayazet, 1959-cu ildə Kamo. 1995-ci ilin sonundan isə erməni vandalları digər toponimlərimiz (Qarqar, Arsax, Goyəm və b.) kimi Qavar adını da ozununkiləşdirmişlər. Buradakı IX-XIV əsrlərə aid boyuk qəbiristanlığın ortasında rus işğalından sonra – 1848-ci ildə kilsə də tikilmişdir.

    Hormətli alimimiz Guntəkin xanım dərslik layihəsində mənbə kimi Musa Kalankatlının "Alban tarixi” əsərindən verilən bu parcanı təxribat və tariximizə ləkə sayır: Alban tarixçisinə görə alban hokmdarı Urnayr "boyuk muharibələrdə [sələflərinin] şanlı adına varis çıxaraq, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağı sancan rəşadətli ər” idi. Bu gun də igid oğullarımız zəbt olunmuş torpaqlarımızı işğaldan azad etmək, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağını sancmaq əzmindədirlər. Layihə muəllifləri tariximizə ləkə deyil, şərəf verən həmin sozləri ozlərindən yox, hormətli, məşhur alimlərimizin redaktorluğu ilə çıxan əsərlərdən iqtibas gətirmişlər. Umumiyyətlə hazırkı dərslik layihəsinə daxil edilmiş mövzular işlənərkən Azərbaycan tarixinin ayrı-ayrı dövrlərinin tədqiqinə həsr olunmuş, xususilə Tarix institutunun kollektivi tərəfindən ərsəyə gətirilmiş elmi tədqiqat əsərlərindən, mənbə materiallarından, yeddi cildlik Azərbaycan tarixinin I-III cildlərindən istifadə olunmuşdur. Guntəkin xanım mənbədə verilən "Ermənistan” kəlməsinə etiraz edir. Halbuki rəylərdə bizə tez-tez numunə gostərilən, 2001-ci ildə nəşr olunmuş və uzun illər məktəblərdə tədris edilmiş 7-ci sinif Azərbaycan tarixi dərsliyində dəfələrlə "Ermənistan hokmdarı”, "Ermənistan ərazisi”, "Ermənistanın bölüşdürülməsi” ifadəsi(bax, səh. 21, 22, 23) işlədilmiş, Vardan Mamikonyanın başçılıq etdiyi erməni dəstələrinin uğurlu yürüşlərindən bəhs edilmiş(bax, səh. 27-28), Yusif ibn Əbu Sacın "Ermənistan ərazisini ələ keçirməsi” (s. 113), Salarilərin "qərbdə Ermənistan” da daxil olmaqla (səh. 115) geniş əraziləri əhatə edən bir dövlətə çevrilməsi vurğulanmışdır. Amma nədənsə rəyçi xanım dərsliklərimizin inkişafı yolundakı bir mərhələnin parçası olan bu fikirlərdə "ləkə”, "təxribat” axtarmamışdır.

    Layihə muəllifi kimi bizə unvanlanan, dərsliklərimizin təkmilləşməsinə yönələn xoş niyyətli butun təklif və iradlardan bəhrələnəcəyimizi duşünür, hörmətli həmkarlarımıza rəy hazırlayarkən çəkdikləri zəhmətə görə minnətdarlığımızı bildiririk.

     


    Nuranə Abdullayeva
    İcxceberler.info
    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 92


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    Fransa səfirliyinin müşavirləri Bakı Avrasiya Universitetində “Fransız dili Mərkəzi”nin açılışında iştirak edblər. Bərzanini dəstəkləyən məmur işdən çıxarıldı “Yeni doğulan uşağa görə 45 manat, buzova isə...” Britaniya nəhəng iqtisadi güclərin reytinqində gerilədi - Beşlikdən çıxdı Bakıda güclü külək fəsad törətdi - Məktəbin damını evlərin üstünə aşırdı Putindən Rus Şirkətlərə Göstəriş: "Müharibəyə Hazır Olun" Azərbaycanda bu tanınmış jurnalistlər vəfat edib - Yol qəzası, qəfil ölüm... / FOTOLAR Çox böyük və ağır itkidir... Milli Məclisin büdcəsi açıqlandı “Natiq bu yaxınlarda ata olacaqdı...” Q.Paşayeva: "Hakimlər "Qarabağ"ın uduzması üçün əllərindən nə gəlirdisə etdilər". Millət vəkili Q.Paşayeva banklara borclu olan vətəndaşların devalvasiyadan sonra üzləşdiyi problemlərdən danışıb “Saytlara 1 milyon ayrılsın” - Əflatun Amaşovdan təklif "Dərs vaxtı nə təmir?! Burada nəsə fırıldaq var" - FAKT İşləməyən köçkünlərə rəsmi CAVAB: Dondurulmuş əməkhaqqı verilməyəcək Telman İsmayılov Fransadan sığınacaq istədi Bakıda yeni “Tarqovı” salınacaq Milli Şuranın sədri ordenlə təltif olunub ADTGT erkən nikahlarla bağlı regionlarda növbəti tədbirini Şamaxıda keçirdi Q.Paşayeva: "Şəhid ailələri və Qarabağ qazilərinə onlara verilməli olan sığorta pulunun nə zaman ödəniləcəyi ilə bağlı nə cavab verək? Dünyanın ən zəngin iş adamlarından biri saxlanıldı - 6,3 milyard dolları var 37 yaşında 38 uşağı var - Foto Q.Paşayeva MM-də ön cəbhə rayonu olan Tovuzun ciddi problemlərini qaldırıb "Bəzi səfirliklər bağlansın" - deputatdan tələb 35 milyard dollara inşa edilən avtomobilsiz şəhər - FOTOLAR "Dəmirbank"a depozit qoyanların milyonları mənimsənilib - MƏHKƏMƏ “Gecəqondular” özəlləşdirilsin - Deputatdan sənədsiz evlərlə bağlı TƏKLİF Rusiya azərbaycanlı iş adamına qarşı basqıları artırır - FTX "Palmali" barəsində araşdırmalara başlayıb Üç milyon mənimsəyən xanım bankirin məhkəməsi oldu Türkiyə-Rusiya-iran Sammiti Öncəsi Əsəd, Putin ilə Görüşüb Dünya Gözəli Seçilən Hindli Modelin Təbii Halını Görən "Tacını Alın" Deyir Sulu qar, qar yağacaq - SABAH Bəstəkarlar İttifaqında millət vəkili Qənirə Paşayeva ilə görüş keçirilib Milli Məclisdə büdcə müzakirələri başlayır Abşeronda doğuş faciəsi: əkizlər də, ana da öldü - Video Həkimdən çağırış: Apteklərdən bunu almayın Göyçay Sukanal" Törəmə Səhmdar Cəmiyyətindən - ŞİKAYƏT “Rasim Balayev 1300 manat təqaüd alır...” - İttifaqdan açıqlama Bakıda istiliyin olmamasının səbəbi bilindi - Açıqlama “Riyad” daha olmayacaq: ad dəyişdi Bakıda zavodda partlayış - Ölən var + Foto Azərbaycanın qeyri-neft ixracı 1,219 milyard dollara çatıb "Yeni il"in bayram günləri açıqlandı - 5 gün istirahət Putinin “ağır topu” Bakıda - Kremlin iki hədəfi Ekoloji qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunması vəziyyəti araşdırılıb Elməddin Səfərovun 3 mərasimi keçirilib WhatsApp-ın səsli ismarıc funksiyasına çoxdan gözlənilən yenilik gəlir “Made in Azerbaijan” brendi ilə Rusiyaya məhsullar ixrac olunacaq Diqqətli olun: Bakıda insanları ölümə aparan çörək satılır – FOTO Rusiya təcavüzə hazırlaşır: Nazirdən xəbərdarlıq "Gabala Open "beynəlxalg turnirin ikinci günündə 2 saylı "Gömrükçü" idman klubunun idmançısı ugurlu çıxış etdi. Oğuzda təbiətə ziyan vurduğuna görə 51 nəfərə qarşı inzibati protokol tərtib olunub Qaxda mağaza yanıb Azərbaycan gimnastı dünya çempionu oldu — VİDEO Nazir jurnalisti təhqir edən direktoru cəzalandırdı Mətbuat Şurası "reket" KİV-lərlə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etdi Q.Paşayeva MM-də ağır xəstə olan kəşfiyyatçının məsələsini qaldırıb və şəhid analarının çağırışını səsləndirib. Bakı sakinini teplovoz vurdu Hədəf Ərdoğan yox, Türkiyədir – NATO qalmaqalı Bakıda 50 yaşlı kişi damarlarını kəsərək intihar edib Şəmkirdə saxta pul hazırlayan şəxs tutulub Avropa azərbaycanlılarının Qarabağ forumu keçiriləcək Çində güclü zəlzələ AFFA-dan geri addım: komitələr ləğv edilir Ağstafada 42 yaşlı kişi döyülüb Azərbaycan nefti yenidən bahalaşıb İstirahət günü Azərbaycanda hava yağmursuz olacaq Ucarda piyadanı maşın vurub Türkiyədə ağır qəza - Ölən və yaralananlar var + Foto Millət vəkili Q.Paşayeva Mərakeşin tanınmış təşkilat rəhbərlərinə Xocalı soyqırımından danışıb ABŞ Rusiyaya qarşı hərəkətə keçir: KREMLİN layihəsi Rza Zərraba sui-qəsd edilib - Yeni iddia “Putinlə Qarabağ məsələsini müzakirə etdik” - Ərdoğan Azərbaycanda Milli Dirçəliş günüdür Q. Paşayeva Pan-Afrika Parlamentinin Birinci prezidenti Gertrude Mongella ilə köçkün qadınlardan danışıb Tramp 12 günlük səfərindən danışdı Uzun ömürlülüyün sirri bu iki yağdadır... Yeni Azərbaycan çempionları “Araz”dan 16 cavabsız qol Tanınmış jurnalistin köməyə ehtiyacı var “Qremmi” mükafatı laureatı Patti Ostin Heydər Əliyev Mərkəzində çıxış edib - Foto Özbəkistanın müdafiə naziri Azərbaycana gəlib Avro cüzi ucuzlaşdı, dollar isə... Sosial yardım proqramı dayandırılarsa... – Sosioloq İranda ardıcıl iki zəlzələ olub “Nar” Xırdalanda yeni mağazasını təqdim etdi Nazirdən Qocanı öldürən polislərlə bağlı - Əmr Uçsaydıq, bu zəhrimar Koroğlunu görməzdik Məktəbdə OLAY: Şagirdləri ayırmaq istəyən xadimə təpikdən ölüb, yoxsa əməliyyatdan? (YENİLƏNİB) Region gəncləri arasında çövkən-at yarışları təşkil olunub Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının sədr müavini Dünya Demokratiya Forumundaiştirak edib. Pakistan heyəti millət vəkili Q.Paşayeva ilə görüşdə Xocalı soyqırımının daha geniş tanıdılması üçün Azərbaycanın yanındayıq deyiblər Prezident girov götürüldü: Ordu həbslərə başladı Məni namərdlikdə ittiham etmək... - Deputatların qalmaqalı Sabahdan payız tətili başlayır Mehriban Əliyeva: "BMT qətnamələri yerinə yetirilməli, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunmalıdır" ABŞ-da məktəbə hücum etdilər - Ölənlər var... Bakının bu ərazilərində su olmayacaq Quru əncirin MÖCÜZƏVİ FAYDALARI DÇ-2018: 30 iştirakçı bəllidi
    File engine/metagen.php not found.