Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab

    Dərslik muəlliflərindən ermənişunas alimlərə cavab


    Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin ekspert qrupları tərəfindən qiymətləndirilərək məqbul sayılan dərsliklərin pedaqoji ictimaiyyətin, xususilə fənn muəllimlərinin muzakirəsinə cıxarması təqdirəlayiq haldır. Bir necə ay davam edən bu muzakirə zamanı təqdim etdiyimiz dərslik layihələri (Azərbaycan tarixi və Umumi tarix) ilə bağlı yuzlərlə rəy və təkliflər bildirilmişdir. Müsbət rəylər bizi ruhlandırsa da, iradlar daha diqqətli olmağa sövq etmiş, təkliflər isə layihənin daha təkmil şəkildə ortaya çıxarılmasına imkan yaratmışdır. Tarixci həmkarlarımız layihə ilə bağlı geniş rəy hazırlayıb muəlliflərə gondərmişlər. Gostərilən irad və qusurlar muəlliflər tərəfindən diqqətlə nəzərdən kecirmişdir. Onların bir qismini dərsliyin təkmilləşməsinə xidmət etdiyinə görə çapa qədər aradan qaldırmaq qərara alınmışdır. Təbii ki, opponentlərimizin rəyində muəlliflərin razılaşmadıqları iradlar da olmuşdur. Belə subyektiv səpkili iradların зoxu rəsmi opponent rəylərindən fərqli olaraq kutləvi informasiya vasitələrində səsləndirilmişdir. Son günlər mətbuatda yayılan, iraddan daha çox ittihamı xatırladan rəylərdən birini buna numunə gostərmək istəyirik.

    AMEA Tarix institutunun əməkdaşı Guntəkin xanım Nəcəfli Təhsil Nazirliyi tərəfindən ictimai muzakirəyə cıxarılmış 10-cu sinif üçün "Azərbaycan tarixi” dərslik layihəsi haqqında rəyində Musa Kalankatlının tariximizin murəkkəb bir dovru haqqında, demək olar ki, yeganə mənbə olan "Alban tarixi" əsərini şübhə altına alır və qeyd edir ki, "o bizə orijinal şəkildə deyil, erməni kilsəsi tərəfindən saxtalaşdırılmış variantda gəlib çatıb”. Əgər belədirsə, niyə olkəmizdə bu əsərin donə-donə cap olunmasına (1993, 2007), Azərbaycan tarixinə dair qaynaqlar toplusuna daxil edilməsinə, vaxtaşırı məqalə və monoqrafiyalarda ədəbiyyat siyahısına salınmasına yol verilir? Bəs tarixci alimlərin vəzifəsi belə əsərlərin şərhini verib oradakı həqiqəti və saxtakarlığı üzə çıxarmaq deyilmi? Bu əsərlə, onunla bağlı tədqiqatlarla tanış olmadan, mənaları haqqında fərziyyə belə soyləmədən necə demək olar ki, "işxan” və "qavar” terminləri ermənicədir, erməni dilindən goturulub və Azərbaycan dilciliyinə tamamilə ziddir?

    Hamıya, o cümlədən ermənilərin özlərinə də aydındır ki, erməni dilində olan toponimlərin, adların, termin və anlayışların 80 faizə yaxını türk və fars mənşəlidir. Belə isə "Albaniya tarixi”ndəki işxan və qavarın erməni mənşəli olduğunu hansı əsasla söyləmək olar? Əsərdə hun hokmdarı, Atropaten hakimləri "işxan” adlandırılır. Bu turk dilində olan bir anlayışdır (baxmayaraq ermənilərdə belə ad və familiyalar var). Turk-tatar dillərində oğlan uşaqlarına verilən adlar – İşbay, İşbak (İşpak), İşbars, İşbatır, İşbulat, İşsultan bunu aydın göstərir. Məşhur alim N.A.Baskakov "yaxın”, "dost” sözü ilə "xan” sözünün birləşməsi olan "İşxan” ifadəsinin yaranmasından bəhs etmişdir.

    "Qavar” sozunun də erməni dilinə hər hansı bir aidiyyatı yoxdur. Bu "kəvər”, "kobər” ifadələrini əks etdirən anlayış olub Albaniyada yer, ərazi mənasında işlədilmişdi. Xəzər tayfalarından biri "kabar” adlanırdı. İranda indi də "Kəvar” adında ostan mərkəzi olan şəhər var. İran kцrfəzi ətrafında, Səudiyyə Ərəbistanında yerləçən "Qavar” adlı ərazi dünyada ən zəngin neft və qaz yataqlarından biridir. İndi "Ermənistan” adlandırılan Qərbi Azərbaycan torpaqlarında, Goycə golunun qərb tərəfində IX əsrdən 1830-cu ilədək fasiləsiz olaraq Azərbaycan turklərinin yaşadığı Qavar (Kəvər) kəndi olmuşdur. İrəvan xanlığının işğalından sonra, 1830-cu ildə bura ermənilər köçürülmüş, Qavar Nor-Bayazet adlanmışdır. Sonralar bu ad dəfələrlə dəyişmişdir: 1850-ci ildə Novo-Bayazet, 1936-cı ildə yenidən Nor-Bayazet, 1959-cu ildə Kamo. 1995-ci ilin sonundan isə erməni vandalları digər toponimlərimiz (Qarqar, Arsax, Goyəm və b.) kimi Qavar adını da ozununkiləşdirmişlər. Buradakı IX-XIV əsrlərə aid boyuk qəbiristanlığın ortasında rus işğalından sonra – 1848-ci ildə kilsə də tikilmişdir.

    Hormətli alimimiz Guntəkin xanım dərslik layihəsində mənbə kimi Musa Kalankatlının "Alban tarixi” əsərindən verilən bu parcanı təxribat və tariximizə ləkə sayır: Alban tarixçisinə görə alban hokmdarı Urnayr "boyuk muharibələrdə [sələflərinin] şanlı adına varis çıxaraq, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağı sancan rəşadətli ər” idi. Bu gun də igid oğullarımız zəbt olunmuş torpaqlarımızı işğaldan azad etmək, Ermənistanın içərilərində qələbə bayrağını sancmaq əzmindədirlər. Layihə muəllifləri tariximizə ləkə deyil, şərəf verən həmin sozləri ozlərindən yox, hormətli, məşhur alimlərimizin redaktorluğu ilə çıxan əsərlərdən iqtibas gətirmişlər. Umumiyyətlə hazırkı dərslik layihəsinə daxil edilmiş mövzular işlənərkən Azərbaycan tarixinin ayrı-ayrı dövrlərinin tədqiqinə həsr olunmuş, xususilə Tarix institutunun kollektivi tərəfindən ərsəyə gətirilmiş elmi tədqiqat əsərlərindən, mənbə materiallarından, yeddi cildlik Azərbaycan tarixinin I-III cildlərindən istifadə olunmuşdur. Guntəkin xanım mənbədə verilən "Ermənistan” kəlməsinə etiraz edir. Halbuki rəylərdə bizə tez-tez numunə gostərilən, 2001-ci ildə nəşr olunmuş və uzun illər məktəblərdə tədris edilmiş 7-ci sinif Azərbaycan tarixi dərsliyində dəfələrlə "Ermənistan hokmdarı”, "Ermənistan ərazisi”, "Ermənistanın bölüşdürülməsi” ifadəsi(bax, səh. 21, 22, 23) işlədilmiş, Vardan Mamikonyanın başçılıq etdiyi erməni dəstələrinin uğurlu yürüşlərindən bəhs edilmiş(bax, səh. 27-28), Yusif ibn Əbu Sacın "Ermənistan ərazisini ələ keçirməsi” (s. 113), Salarilərin "qərbdə Ermənistan” da daxil olmaqla (səh. 115) geniş əraziləri əhatə edən bir dövlətə çevrilməsi vurğulanmışdır. Amma nədənsə rəyçi xanım dərsliklərimizin inkişafı yolundakı bir mərhələnin parçası olan bu fikirlərdə "ləkə”, "təxribat” axtarmamışdır.

    Layihə muəllifi kimi bizə unvanlanan, dərsliklərimizin təkmilləşməsinə yönələn xoş niyyətli butun təklif və iradlardan bəhrələnəcəyimizi duşünür, hörmətli həmkarlarımıza rəy hazırlayarkən çəkdikləri zəhmətə görə minnətdarlığımızı bildiririk.

     


    Nuranə Abdullayeva
    İcxceberler.info
    скачать dle 10.6фильмы бесплатно

    Oxunub : 183


    Digər Xəbərlər
    Gündəm
    İdman Xəbərləri
    Şou-Biznes
    Facebook Səhifəmiz
    İçxəbərlər.info © 2015 - Bütün Hüquqlar Qorunur. Saytdan götürülən bütün materiallara istinad vacibdir.
    SON XƏBƏRLƏR LENTİ:
    Sabirabadda kütləvi dava: 4 nəfər həbs edildi Ordumuzun təlimləri: döyüşə hazırlıq... - Video Fikrət Qocanın oğlunun qatili ilə bağlı – Son qərar Azərbaycan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına da daxil olur NATO-dan Azərbaycanla bağlı açıqlama Ucar Elektirik Şəbəkəsinin müdiri Şahmar İbrahimov qanunları saymır - ŞİKAYƏT Ülviyyə Namazova: "Afət Fərmanqızı, səndə onun tayısan!"-QALMAQAL! Cəlilabadda 6 yaşlı uşağı maşın vuraraq ağır yaralayıb Sumqayıtda avtobus "Kamaz"la toqquşdu - Yeniləndi Heydər Əliyev hərbi xidmətdə: bu gün and içdi FOTOLAR Bakıda “Beynəlxalq multidissiplinar xərçəng müalicəsi” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir- VİDEO Əgər təlimat verilsə, Rusiya belə bir helikopter istehsal edəcək Türkiyədə Bakının azad edilməsinin 100 illiyinə videoçarx hazırlandı - VİDEO ABŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasını çağırdı Bu, Ərdoğan və Əliyevin birgə mesajıdır Ərdoğan Azərbaycanda - Əliyevlə görüşdü+ Fotolar+ Yenilənib Bu gün Almaz balanın doğum günüdür Ənvər Paşanın nəvəsi,Nuru Paşanın qardaşı nəvəsi ölkəmizdədir Azərbaycanlı politoloqdan Ermənistan hərbi rəhbərliyinə məsləhət... Ərdoğan və Əliyevin iştirakı ilə bu gün... - Türkiyə XİN “Nar” 15 sentyabr– Bilik günü münasibətilə daha bir müsabiqə keçirir. “Nar”-dan 10 qəpiyəgünlük internet paketitəklifi Millət vəkili Q.Paşayeva “Qafqaz İslam Ordusu və Bakının qurtuluşu – 100” adlı gecədə Türk Dünyasına çağırış edib Bəbəlidə yanğın baş verib Gəncədə qadın 5-ci mərtəbədən yıxıldı Kaliforniyada atışma nəticəsində 6 nəfər ölüb Ağdaş sakini dəmir parçası ilə həmyerlisinə ağır xəsarət yetirib “Orta əsr təfəkkürü Paşinyana baha başa gələcək”-Aydın Mirzəzadə “Nar”-dan Türkiyəyə səfər edənlər üçün sərfəli rominq paketi 12 sentyabrda gözlənilən hava şəraiti Zəvvarları daşıyan avtobus aşdı - 50 nəfər öldü Bakının işğaldan azad edilməsinin 100-cü ildönümünə həsr edilən tədbir keçirildi Azərbaycanda bu analizin qiyməti 3 minə yaxındır Kağızdan hazırlanmış qeyri-adi sənət əsərləri - Fotolar İranın "Şiə qurşağı"na ağır zərbə - Şərh Qurban Qurbanov Malta uğursuzluğundan danışdı Q.Paşayeva Yeni Dərs İli öncəsi Tovuz kəndlərində müəllimlərlə görüşüb Salfet satmaqla günə 65 manat qazanan uşaq saxlanılıb Bakıda tarixi parada hazırlıq – Video Respublika Elmi-Texniki Kitabxanasının işçilərinin say həddi təsdiqlənib Avstriyada baş verən qəzada 13 qadın xəsarət alıb Yaşlı insanların yaradıcılıq imkanlarının nümayiş etdirilməsi məqsədilə ədəbi –bədii tədbir keçirilib - Foto “Nar”-dan sosial şəbəkələrdə üstün müştəri xidmətləri Paşinyan bu gün Moskvada “məşhər ayağına” çəkiləcək ""Addım- addım"ın repertuarımda xüsusi yer tutacağına əminəm"-Aygün Aydın Gənc Kikboksçu qadın Günay Sun Moon Haciyeva niyə qəzəbləndi? Tamerlan Qarayev kim idi ki, onun əmri ilə vertolyot vurulsun? - ETİRAZ... Prezident böyrəyi səhvən götürülmüş uşağa ev bağışladı Yevlaxda baba 3 yaşlı nəvəsini öldürdü Azərbaycanda dünya çempionu HƏBS EDİLDİ - QAYINATASINI DÖYDÜYÜNƏ GÖRƏ (ÖZƏL-FOTO) Quzusunu xilas etmək istəyən fədakar çoban həyatından oldu -FOTO İranda 5,5 bal gücündə zəlzələ olub 08 sentyabrda gözlənilən hava şəraiti Türkiyə Prezidenti İranda səfərdədir Yevlaxda sürücü avtomobili aşırıb, sərnişin ölüb “Biz, bir millət iki dövlətik!”devizi altında ədəbi-bədii tədbir keçirilib Q.Paşayeva Tovuzda kənd xəstəxanalarını ziyarət edib və insanlarımızın tibbi maarifləndirilməsini gücləndirməliyik deyib Azərbaycan Prezidenti Braziliyanın dövlət başçısını təbrik edib Şimali Koreyada daşqınlar nəticəsində 76 nəfər ölüb, 800-dən çox bina dağılıb Orta ixtisas təhsili müəssisələrinin boş qalan plan yerlərinə qəbulun nəticələri elan olunub Ukraynada uçot dərəcəsi artırılıb Lənkəranda gənc oğlan qayınatası tərəfindən bıçaqlanıb Son dəqiqə: Rusiya qırıcıları İdlibi vurdu – 4 milyona yaxın sakin təhlükədə Bu dərmanların istifadəsi QADAĞAN EDİLDİ - SİYAHI 11 mindən çox insanda bədxassəli şiş aşkarlandı - Azərbaycanda Şirkət aşağı qiymətə satılıb, araşdırma olacaq - Prokuror Qırmızı Körpüdə qəzada Azərbaycan hərbçisi öldü - Rəsmi İsmayıllıda dağlıq ərazidə yanğın baş verib Azərbaycan gimnastı Bolqarıstanda bürünc medal qazanıb İşədüzəlmə şirkətlərinə nəzarət başlayır Ucarda traktor velosipedçini vurub Rusiyada ilk qar yağdı 04 sentyabrda gözlənilən hava şəraiti Manafdan üzr istəyən şəxs efirdə başqa şeylər dedi: “Yalan danışıb, əlimdə faktlar var…” – VİDEO "İsti ocağımın soyuq küləyi"- Qocalar evindən son məktub 4 otaqlı ev yandı Qazaxda sürücü aşan kranın altında qaldı “Nar” korporativ müştərilər üçün yeni imkanlar açır TANINMIŞ PRODÜSSER MİNARƏ ƏSKƏROVA: "MƏNİ İKİNCİ DƏFƏ HƏYATA QAYTARDI". Deputata və oğluna şər atdılar - 90 min xərcə düşdülər Millət vəkili yeni dərs ili öncəsi məktəbləri ziyarət edib, müəllimlərlə görüşdü Müğənnidən jurnalistə: "Saytlar reklam olar ki, mənim adım onların saytlarında hallansın" Afət Fərmanqızı Meyxanaçının musiqisini oğurladı -QALMAQAL! Azərbaycan neftinin qiyməti 79 dolları keçib Gündə 3 fincan qəhvə içmək bu xəstəliklərdən qoruyur Keyfiyyətli məktəbli geyimlərini haradan alaq – BTE-dən reportaj Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ ABŞ-da təyyarə qəzası - 4 ölü Lənkəranda 300 ev zəlzələdən zərər gördü Ziya Babayev bu şirkətə rəhbər təyin olundu İTV KANALINDA BİZİMLƏ ADDIM ADDIM "Film Media" ilə İCTİMAİ TELEVİZİYADA-fOTOLAR Samux rayonunda icma əsaslı reabilitasiya mərkəzi fəaliyyətini uğurla davam etdirir. Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazanan 3 klubun adı müəyyənləşib Azərbaycanda qızıl və gümüş yenə bahalaşıb Ağcabədidə yol qəzası olub, yaralılar var Liviya bombalandı Tovuz sakini döyülüb Millət vəkili gəncləri sosial şəbəkələrdə Azərbaycan əlehinə yalanlara qarşı fəal mübarizəyə çağırıb. “Nar” 4G istifadəçilərinin sayı 24% artdı
    File engine/metagen.php not found.